Baldur Guðlaugsson fyrrverandi ráðuneytisstjóri er sem kunnugt er sakaður um innherjasvik er hann seldi hlutabréf sín í Landsbankanum tíu mínútum fyrir hrun fyrir 192 milljónir króna.

Þann 19. desember skrifaði hann grein í Morgunblaðið þar sem hann bar hönd fyrir höfuð sér og vísaði til setu sinnar í samráðshópi um fjármálastöðugleika fram eftir árinu 2008, fyrir hrun. Hann sagði þar meðal annars:

“Í fundargerð þessa fundar samráðshópsins (31. júlí 2008) kemur fram að ég hafi sagt að ég teldi að það gæti orðið banabiti fyrir bankana ef umræðan færi af stað um veikleika Tryggingasjóðsins. Þar var ég að sjálfsögðu að vísa til þeirrar opinberu umfjöllunar sem átt hafði sér stað í Bretlandi nokkru áður og hafði þá leitt til nokkurs útflæðis af innlánsreikningum Landsbankans. Var augljóst að það hefði getað valdið áhlaupi breskra innstæðueigenda ef endurnýjuð og aukin umræða hefði farið af stað um að mikill vafi léki á því að hægt yrði að standa undir innstæðutryggingunum.”

Ég hef áður vakið athygli á að Baldur hefur í grein sinni efasemdir um að hægt hafi verið að standa undir innstæðutryggingunum en véfengir ekki SKYLDUNA  til þess að ábyrgjast Icesave innstæðurnar.

Þegar bankakerfið hrundi var þessi skylda undirstrikuð og viðurkennd af íslenskum stjórnvöldum í samningaviðræðum við Breta og Hollendinga. Þarlend stjórnvöld hétu sínum þegnum tryggingum hvernig sem færi með íslenska banka. Þau vissu að íslenski tryggingasjóðurinn var blankur en gátu ekki tekið áhættu á áhlaupi á sína banka vegna illa rekinna og áhættusækinna íslenskra banka.

Íslensk stjórnvöld gerðu svipaða hluti fyrir íslenska innstæðueigendur þegar bankakerfið hrundi og hétu því að tryggja allar sparifjárinnstæður; mokuðu meira að segja opinberu fé í peningamarkaðssjóði.

Þetta var gert til þess að koma í veg fyrir áhlaup á bankana og halda greiðslukerfinu gangandi í landinu eftir bankahrun.

Mörg ríki hétu því að tryggja allar innstæður sparifjáreigenda á þessum tíma ef á þyrfti að halda. Buðu hvert öðru betur.

Markmiðin voru svipuð í öllum löndum; að koma í veg fyrir áhlaup og hrun.

Í bankahruninu og með fjármálakerfi heims sem riðaði til falls var óhugsandi að véfengja innstæðutryggingar. Þvert á móti urðu stjórnvöld landa um víða veröld að undirstrika að þau ábyrgðust innstæður. Faglegir seðlabankar hjálpuðu bönkum í heimalöndum sínum með faglegum hætti, stundum leynilegum eins og í Bretlandi.

Yfirlýsingar stjórnvalda til að vega á móti aðsteðjandi kreppu höfðu lítið með íslenskt lagastagl að gera. Þetta voru neyðaraðgerðir og ákvarðanir sem voru teknar á pólitískum grunni.

Hér á Íslandi rífast menn endalaust yfir því að það þurfi að borga innstæðutryggingar þegar á reynir. Síðast á Alþingi í dag: Við borgum ekki! Við borgum kannski! Við borgum á okkar eigin skilmálum! Við borgum þegar okkur sýnist! Engin lagaskylda að borga!

Er ekki vandalaust fyrir Bjarna Ben og Sigmund Davíð að byrja í þessum punkti: Að í yfirvofandi fjármálakreppu er óhugsandi að véfengja innstæðutryggingar. Óhugsandi! Kannski geta þeir stuðlað að þjóðarsátt um Icesave ef þeir vilja stíga fæti sínum inn í siðmenninguna.

Þegar fjármálalegur stöðugleiki ríkir um allar jarðir á ný og þjóðir hafa jafnað sig af fjármálakreppunni setjast  þær niður og endurskoða þetta kerfi. Sú endurskoðun er á allra vörum. Hún mun koma Íslendingum til góða.

Síðar.