Ísland hefur látið af illræmdu ráðherraræði. Þjóðin beitti valdi sínu síðastliðið vor og kaus sér nýtt löggjafarþing. Nokkrir kjörnir fulltrúar stjórnarliða vildu í kjölfarið leggja niður flokksræðið þegar blés gegn sannfæringu þeirra á þingi og heimtuðu að sérhver þingmaður fengi að vera sinn eigin flokkur með sína eigin stefnuskrá sem stundum er kölluð sannfæring.

Nú er vald þjóðarinnar, sem eitt sinn var hjá guði og síðan kónginum, komið til Ólafs Ragnars Grímssonar þjóðkjörins forseta Íslands. Hann er orðinn stjórnvald að vilja þjóðarinnar og stjórnarskrárinnar.

Þjóðin hefur tekið upp forsetaræði.

Hvernig fer forsetinn með vald sitt?

Hann notar það til að vísa valdinu aftur til þjóðarinnar.

Málið er komið í hring. Allt í nafni lýðræðisins sem nú er að leggja Kaliforníuríki á hliðina. Hátt á fjórða tug milljóna Kaliforníubúa hafa nefnilega þann háttinn á að bera allt milli himins og jarðar undir atkvæði. Allt væri það vel ef íbúar þverneituðu ekki staðfastlega að samþykkja tillögur um skattahækkanir eða aðrar álögur til að halda uppi velferð eða öryggi borgaranna. Því er nú svo komið að Kaliforníuríki undir stjórn vöðvatröllsins Arnolds Schwarzenegger er á hvínandi kúpunni.

Berum vextina undir þjóðaratkvæði

Nú verður það borið undir atkvæði þjóðarinnar hvort Ísland eigi að greiða skuld við Hollendinga og Breta fyrir 2024 á 5,5 prósenta vöxtum með gjaldfresti til ársins 2016 og hvaðeina.

Kannski ætti þjóðin frekar að fá að kjósa um sjálfa synjun forsetans á staðfestingu Icesave-laganna frá 30. desember síðastliðnum. Spurt er: Var rétt af forseta Íslands að synja Iceasve-lögunum staðfestingar?  Já (  ) , Nei (  ).

Annars hafa vísir lögfræðingar bent á að nú sé Ólafur Ragnar Grímsson forseti orðinn stjórnvald, sama þótt það stjórnvald styðjist við stjórnarskrá enda er hún ekkert annað en lagafyrirmæli. Forsetinn hafi gefið út eins konar stjórnvaldstilskipun þegar hann synjaði Iceave-lögunum staðfestingar.

Þá blasir sem sagt við að unnt er að kæra þessa stjórnvaldsaðgerð, höfða mál fyrir dómstólum. Þannig sé ríkisstjórninni í lófa lagið að kæra þá ákvörðun Ólafs Ragnars að vísa Icesave-víxlinum til þjóðarinnar. Þar getur málið mallað um langa hríð og Steingrímur J. getur þá í næði gengið frá málum við Hollendinga og Breta með fyrirvara um að einhvern tíma verði kveðinn upp hæstaréttardómur um gildi ákvörðunar forsetans.

Góður stuðningsmaður forsetans um langa hríð sagði í eyru þess sem þetta ritar að nú væri hann farinn að misnota stjórnarskrána og ákvörðun hans væri geðþóttaleg og snéri að hans eigin skinni eftir smán útrásarævintýrisins.

Á þetta verður ekki lagður dómur. En fjári er hart fyrir litla og þjáða þjóð að vera ofurseld duttlungum tveggja manna, Davíðs Oddssonar og Ólafs Ragnars Grímssonar, sem báðir vilja endurreisa æru sína og bjarga eigin skinni.

Má það kosta hvað sem er?

Þjóð beri ábyrgð á sjálfri sér

En í nafni víðsýni, lýðræðis, gagnsæis og göfugs ásetnings: Á ákvörðun Ólafs Ragnars getur verið allt önnur hlið. Veruleikann má skoða frá mismunandi sjónarhólum.

Ólafur Ragnar veit hversu erfitt hefur verið að breyta stjórnskipan landsins. Þar hefur Sjálfstæðisflokkurinn staðið í vegi fyrst og síðast og vísað til hefða og festu. Ólafur Ragnar veit manna best hversu illa þroskuð þrískipting valdsins er hér á landi. Hann gagnrýndi á dögunum hversu ósjálfstæðir dómstólarnir væru í litla sæta kunningjaþjóðfélaginu með flokksskírteinin.

Ólafur Ragnar veit hversu illa er haldið á réttindum borgaranna í þessu landi, jafnvel lágmarks mannréttindum. Kannski gerði hann sér ágæta grein fyrir því að ákvörðunin, sem hann tók í gær, kynni að falla í grýttan jarðveg um allar jarðir. En nauðsynlegt væri að hirta þjóðina, ala hana upp, þroska lýðræðisvilja hennar, koma henni í skilning um það í eitt skipti fyrir öll að hennar sé ábyrgðin; þjóðin verði á endanum að þroska með sér viljann til upplýsingar sem er undirstaða lýðræðisins og markaðarins. Hún megi ekki alltaf varpa ábyrgðinni á aðra, fulltrúa sína.

Eða jafnvel forsetann.

Birt í DV 6. janúar 2010