Ekkert verður sagt með  neinni nákvæmni hvenær halla tók undan fæti hjá Landsbankanum. Þó var svo komið snemma árs 2008 að alþjóðlega matsfyrirtækið Moody‘s hafði dauðans áhyggjur af Icesave reikningunum og lét ekki segjast þótt Davíð Oddsson, þá seðlabankastjóri, legði á sig að verja vini sína í bankanum á fundi með hátt settum bankamönnum í London.
Í trúnaðarplaggi Seðlabankans frá 12. febrúar í fyrra, sem ber  merki þess að vara samið af Davíð og hugsanlega nánum samverkamanni hans í bankanum,  stendur orðrétt: „Moody‘s hafði með sama hætti áhyggjur af öllum bönkunum, en þó einna mest af einum þætti, sem snýr að Landsbanka Íslands, en þar er um að ræða hve hinn mikli innlánsreikningur Icesave kunni að vera kvikur og háður trausti og trúnaði á markaði og ekki aðeins trausti á Landsbanka Íslands, heldur Íslandi og íslenska bankakerfinu, og jafnframt hve samkeppni á þessum markaði færi nú mjög harðnandi vegna lokunar annarra markaða.“
Og hverju skyldi nú Davíð og samverkamenn hans í Seðlabankanum hafa svarað  ofangreindri gagnrýni og áhyggjum manna frá Moody‘s?  „Seðlabankamenn fóru yfir þau rök sem væru gegn því að þessi  innlánsreikningur væri jafn ótraustur og Moody‘s hefðu áhyggjur af, en ekki er líklegt að öllum efasemdum þeirra hafi verið eytt.“

Orðhengilsháttur og lagastagl
Nú stendur Davíð á Austurvelli og mótmælir hverju?  Að þjóðinni  sé ætlað að bera ábyrgð á innistæðum í útlöndum?
Á sama tíma ryðst  fram á ritvöllinn Kjartan Gunnarsson, helsti útsendari sérhagsmunanna í Landsbankanum og bankaráðsmaður þar fram að hruni og framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins í aldarfjórðung. Hann heldur því fram að ekki hafi verið nein ríkisábyrgð á Landsbankanum, að ekki hafi verið nein ríkisábyrgð á innlánsreikningum hans erlendis og að ríkið beri enga ábyrgð á Tryggingarsjóði innistæðueigenda.
Allt er þetta orðhengilsháttur manns sem reynir að koma sér undan ábyrgð og ætti að biðja þjóðina afsökunar eins og fjármálaráðherra  nefndi í Hólaræðu sinni um síðustu helgi.
Eftir að Davíð og hans menn sáu með eigin augum rauðblikkandi ljósin í London var stórkostlegt og vítavert gáleysi af hálfu stjórnvalda að leyfa Landsbankamönnum að halda áfram  að gera strandhögg  á sparifjármarkaði  í Bretlandi og Hollandi. Framvindan var öll með leyfi, vitund og vilja stjórnvalda löngu eftir að þeim varð ljóst hvert stefndi og hver þjóðarhættan var.  Þetta tómlæti var svo alvarlegt að mikil hætta var á fullri sök fyrir dómi sem leitt hefði til skaðabóta og kröfu um að Íslendingar bæru allan kostnað.

Hundurinn sagði ekki ég...
Það er hreint bull hjá Kjartani  að Davíð og önnur stjórnvöld  hafi enga ábyrgð borið á athæfi hans í Landsbankanum.  Í fyrsta lagi er Tryggingarsjóður innstæðueigenda sjálfseignarstofnun í skjóli  ríkisins. Viðskiptaráðherra velur í öðru lagi 3 fulltrúa í stjórn sjóðsins.  Í þriðja lagi ber ráðherra lögum samkvæmt að setja reglugerð um sjóðinn, meðal annars um tryggingu á innistæðu.
Auk þess hlutaðist ríkið til um að gera Icesave-samning við fulltrúa innistæðueigenda í Hollandi og Bretlandi sem í raun höfðu sama rétt og innstæðueigendur hjá Landsbankanum á Selfossi.  Samningurinn felur í sér lán sem Hollendingar og Bretar veita  Tryggingarsjóði innstæðueigenda sem notað er til að endurgreiða breskum og hollenskum sparifjáreigendum það sem þeim bar að lögum. Lánið þurfu nágrannar okkar að veita  vegna þess að íslensk stjórnvöld höfðu sýnt vítavert gáleysi og forsómað að fjármagna sjóðinn eða grípa til sérstakra annarra ráðstafana meðan inn í landið streymdu 1.000 milljarðar króna frá breskum og hollenskum sparifjáreigendum. Lánin fengust aðeins gegn ríkisábyrgð.
Kjartan og Davíð rísa upp til þess eins að segja: Við berum enga ábyrgð, við þurfum ekki að borga.
Þeir vita betur og bera mikla ábyrgð sem þeir reyna nú að koma sér undan.

(DV 19.- 20. ágúst 2009)