Eina albestu greiningu á Icesave-vanda íslensku þjóðarinnar er nú að finna á vefsíðu Jóns Baldvins Hannibalssonar jbh.is.

Ólafur, bróðir Jóns Baldvins, ritaði ekki síður athyglisverða grein um málið í Morgunblaðið síðastliðinn mánudag. Í raun og veru ættu þessar greinar að vera skyldulesning, ekki síst fyrir þá sem starfa á vegum rannsóknarnefndar Alþingis. Eins er með rannsakendur á þeim bæ og vísindamenn á rannsóknarstofu; þeir sjá oft ekki neitt markvert undir smásjánni fyrr en búið er að benda þeim á hvað þar getur að líta. Megnið af daglegum veruleika venjulegra borgara er líkt og sjálfgefinn. Hann er reyrður í daglegar venjur, siði og gildismat sem fæstir bjóða byrginn frá degi til dags. Hann er ósýnilegur uns bent er á hann.  

Undir þessu sjónarhorni er verðugt að staldra við eftirfarandi í greiningu Jóns Baldvins: „Hver bar á því höfuðábyrgð, við einkavæðingu ríkisbankanna, að afhenda Björgólfsfeðgum Landsbankann á gjafvirði? Hvers vegna var nánasti samstarfsmaður Davíðs, Kjartan Gunnarsson, framkvæmdastjóri Sjálfstæðisflokksins, skilinn eftir við einkavæðinguna sem varaformaður bankaráðsins? Var það ekki til þess að tryggja, að forráðamenn bankans væru „í pólitísku talsambandi“ við Flokkinn, úr því að Búnaðarbankinn hafði samkvæmt helmingaskiptareglunni verið framseldur í hendurnar á S-hópnum, mönnunum sem stukku frá borði, áður en SÍS var dysjað á öskuhaugum sögunnar?“

Venslanet sérhagsmunanna 
Jón Baldvin heldur áfram og segir að varla hafi umrætt talsamband við Flokkinn stirðnað við einkavæðingu bankanna. „Listinn yfir nánustu samstarfsmenn bankastjóra Landsbankans lítur út – eftir á að hyggja - eins og “hver er maðurinn?” yfir valdakerfi Flokksins úr Orator, Vöku og Stúdentaráði inn í bankana og ráðuneytin... Það tók þetta þéttriðna venslanet sérhagsmunanna, undir verndarvæng Sjálfstæðisflokksins, bara sex ár frá einkavæðingu að kollvarpa efnahagslegu sjálfstæði Íslands og orðspori gagnvart umheiminum.”  

Greining Jóns Baldvins svarar einkar vel til ýmissa yfirlýsinga Evu Joly. Hún heldur því meðal annars fram, að valdakerfi þeirrar forréttinda- og valdastéttar sem Jón Baldvin ræðir búi við einskonar refsileysi; dómstólar ná ekki til sérhagsmuna hennar. Fyrir þessa stétt, íslensku nómenklatúruna, er auðvelt að kalla eftir löghlýðni og dómstólaleið. Dómskerfið á yfirleitt við um aðra en hana. Davíð Oddsson vill til dæmis að íslenskur dómstóll rétti í Icesave-málinu. Vill hann kannski málið fari fyrir héraðsdóm Norðurlands eystra?  

Samtryggingin um völdin og auðinn er fyrirfram gefin. Hún umlukti og gegnumsýrði störf manna eins og Sigurjóns Þ. Árnasonar fyrrverandi bankastjóra Landsbankans og Jónasar Fr. Jónssonar fyrrverandi forstjóra Fjármálaeftirlitsins, sem um svipað leyti voru formenn Vöku og í forystu fyrir stúdenta í HÍ; Jónas 1989 og Sigurjón ári síðar. Báðir voru þeir með flokksskírteini Sjálfstæðisflokksins upp á vasann, aðgöngumiðann að íslensku nómenklatúrunni, hinni ráðandi stétt. Var hægt að ætlast til þess að Jónas Fr. hefði raunverulegt eftirlit með Sigurjóni?  

Sumir eru jafnari en aðrir

Nú hefur þessi nómenklatúra lagt íslenskt efnahagslíf í rúst hvað svo sem hún segir sjálf um alþjóðakreppu, gallað regluverk ESB og hryðjuverkalög Breta sem frumorsök hrunsins.

Hollustan við valdið hefur verið lykill hinna útvöldu að forréttindunum. Hollusta almennings átti að vera lóðrétt, við forstjórana, embættismennina og landsföðurlegu stjórnmálaforingjana sem réðu ferðinni. Hollusta þeirra átti sem sagt ekki að vera við meðbræður og samfélagið. Aftur á móti sýnir nómenklatúran íslenska – hin íslenska ráðandi stétt – aðeins hollustu innan úrvalshópsins. Hollusta þeirra liggur lárétt;  tryggð stjórnenda og annarra innvígðra er við hvern annan. Þeir tryggja hver öðrum eftirsóttar stöður, jafnvel þótt þeir hafi framið afglöp og klúðrað málum. Þeir stjórnarmenn sem örlátir eru á kaupauka fyrir forstjórana fá örlætið ríkulega endurgoldið.

Íslenska kunningjaveldið og klíkuþjóðfélagið er hið undirliggjandi mein og orsök hrunsins. Það á eftir að koma betur í ljós.
Augljóslega geta menn, sem eru hluti af íslensku nómenklatúrunni, ekki rannsakað þetta mein og dregið réttar ályktanir um ábyrgð.

(Birt í DV 8. júlí 2009)

(Nomenclature er orð sem vísar til vísindalegrar eða faglegrar flokkunar. Orðið Nomenklatura var síðar haft um ráðandi stétt Sovétríkjanna og annarra ríkja austantjalds. Til nómenklatúrunnar tilheyrðu embættismenn í lykilstöðum, stjórnmálamenn, forstjórar í ríkisreknum iðnfyrirtækjum, bönkum og á öðrum sviðum þjóðlífsins.)