Ráðamenn samfélagsins hafa undanfarna daga keppst við að hræða fólk frá því að fara í svokallað greiðsluverkfall.
Sigurður Helgi Guðjónsson formaður Húseigendafélagisn tekur til að mynda undir orð Jóhönnu Sigurðardóttur forsætisráðherra en hún gaf til kynna um síðustu helgi að aðgerðir af þessum toga kæmu fólki í koll; meiri kostnaður félli á lánin og innheimtulögfræðingar fitnuðu.
Gylfi Magnússon, viðskiptaráðherra, hefur einnig lagt ríka áherslu á að borgararnir eigi að vera löghlýðnir að þessu leyti og borga. Fleiri taka undir þetta, eins og Gísli Tryggvason, talsmaður neytenda.

„Greidd skuld er glatað fé“
En málið er ekki einfalt. Ráðherrar, ánægðir með dagsverk sín, horfa á lagabálka sem þeir hafa átt þátt í að semja og samþykkja á þingi og eiga að verða fjölskyldum og fyrirtækjum til bjargar á tímum mestu efnahagshremminga þjóðarinnar.
Inni á heimilum sínum horfa einstaklingar og fjölskyldur á hækkandi bunka tilkynninga um vanskil frá innheimtufyrirtækjum, sem jafnvel opinberar stofnanir ráða til verka, til þess að herja á borgurum sem stjórnvöld vilja bjarga. Því mega lánardrottnar ráða dýr innheimtufyrirtæki til verka og velta kostnaðinum yfir á skuldarana að þeim forspurðum? Hvorki bankar né innheimtustofnanir sýna  sérstakt umburðarlyndi frekar en venjulega eins og glöggt mátti heyra í innhringingum í síðdegisútvarpi Rásar 2 í gær.
Þetta viðmót stjórnvalda og bankanna vekur reiði almennings og ekki var á hana bætandi: Er almenningur nokkuð spurður þegar krónan fellur eins og steinn? Er almenningur nokkuð spurður um það hvort hann þoli 10 prósenta vexti og verðtryggingu af húsnæðislánum,  25 prósenta yfirdráttarvexti eða 20 prósenta verðbólgu af völdum gjaldmiðilskreppunnar? Á þessi almenningur ekki gagnkröfu á þá sem hirtu af honum fé með braski, andvaraleysi og embættisglöpum og tókst að hámarka tjón íslenska þjóðfélagsins í bankahruninu?

Löghlýðni eða réttlæti
Ríkisstjórnin ætti að huga vel að aðgerðum sem gætu dregið úr spennunni  og hugsanlega komið í veg fyrir aðra byltingu. Almenningur veitir alla daga því samfélagskerfi lögmæti sem steypti honum í glötun. Það gerir hann með löghlýðni sinni. En hann getur risið upp aftur.
Ef íslenskur almenningur hættir að löghelga sitt eigið samfélag með því að lúta reglum þess mun ekkert geta bjargað íslensku krónunni. Af þeim sökum er eitt brýnasta verkefni ríkisstjórnarinnar að draga úr spennu og koma í veg fyrir upplausn. Einn mikilvægur liður í því gæti verið sá að lækka stýrivexti Seðlabankans í lok vikunnar um 6 til 10 prósentustig í einu lagi. Eftir því taka fyrirtækin. Eftir slíkri aðgerð taka einstaklingarnir og fjölskyldurnar með gluggabréfin sín, dráttarvextina og vaxandi húsnæðisvanda.
Þau verða líka að segja almenningi frá því refjalaust hvert stefnir í ríkisfjármálunum. Þarf að loka skólum?  Verða stofnanir sameinaðar? Hversu mikill verður niðurskurðurinn í heilbrigðiskerfinu? Umfram allt mega stjórnvöld ekki gleyma gagnsæisreglunni sem þau höfðu fögur orð um að fylgja í upphafi.

Thatcherismi
Fyrir meira en aldarfjórðungi brutust út óeirðir í Brixton-hverfinu í London. Rætur þeirra voru fátækt og félagslegt misrétti gagnvart innflytjendum.
Frjáshyggjugoðið Margrét Thatcher, þá forsætisráðherra Breta,  fordæmdi óeirðirnar: „Crime is a crime is a crime...“ Gísli Marteinn Baldursson mærði þessa fyrirmynd frjálshyggjumanna í vikunni en þá voru þrjátíu ár síðan hún komst til valda.
Enginn trúir því að Jóhanna ætli að berja fjölskyldur í hausinn með Margréti Thatcher og innheimtulögfræðingum þegar buddan er orðin tóm og segi:  „Crime is a crime is a crime...“

(Kjallaragein DV 6. maí)