Íslenska hagkerfinu hefur blætt. Blæðingum lýkur senn þar sem allt blóðið er horfið úr æðum þess.

Þannig tók formaður Framsóknarflokksins til orða á Alþingi síðastliðinn mánudag í umræðum um um stöðu þjóðarbúsins.

Gengisvísitala krónunnar er um 230 stig og er á svipuðum stað og fyrir sex mánuðum. Evran nálgast 180 krónur. Ætli hún kosti 220 krónur með haustinu?

Vonir hafa daprast á ný um að unnt verði að lækka stýrivextina í byrjun næsta mánaðar eins og upphaflega var ráð fyrir gert. Verðbólgan reynist enn vera meiri en áætlanir gerðu ráð fyrir.

Svartsýni eða raunsæi?

Jóhanna Sigurðardóttir, forsætisráðherra, er aldursforseti þingsins. Hún segir að sín bíði erfiðustu ákvarðanirnar fyrr og síðar á löngum þingferli.

Steingrímur J. Sigfússon, fjármálaráðherra segir að vandi Íslendinga sé meiri en bankakreppan á Norðurlöndum, stærri en efnahagshrunið í Suður-Kóreu og Taílandi á síðasta áratug og stærri en djúpstæður vandi nágranna okkar Færeyinga fyrir aldamótin. Hann segir frá því að fjárlagagatið sem við blasi sé 20 milljörðum króna stærra en menn ætluðu fyrir aðeins nokkrum vikum. Menn vanmeti tekjur ríkissjóðs í góðæri en ofmeti þær í hallæri.

Já, það væri óverjandi að hefjast ekki handa strax við tekjuöflun og sparnað fyrir ríkissjóð. Hann átti við, að tafarlaust verði að hefjast handa við að hlaða drápsklyfjum á herðar þjóðarinnar, sem hélt veisluna miklu.

Getur hann eitthvað annað gert? Stækkar ekki gat ríkisfjármálanna um enn aðra 20 milljarða fyrr en varir ef ekkert er að gert?

Skortur á traustum upplýsingum

Hverjir eiga að borga veisluna? Tekjur rýrna, skuldir hækka, neysla dregst saman, störfum fækkar, gengi krónunna sígur, vextir verða áfram háir, skattar hækka, þjónusta hins opinbera dregst saman, fátæktin grefur um sig, fólk missir trúna á kerfið, fólk kemst í greiðsluþrot í fyrsta sinn á ævinni og fer á vanskilaskrár eins og ótíndir afbrotamenn.

Nærri 30 prósent heimila skuldar langt umfram eignir í lok ársins segir Birkir Jón Jónsson, Framsóknarflokki. Þjóðin bíður nýrra útreikninga frá Seðlabankanum um skuldir heimila í ljósi rýrnandi tekna.Útreikninga byggða á gögnum úr raunveruleikanum.

Mats Josefsson, bankasérfræðingurinn sænski, segir svo eftir nokkurra mánaða kynni sín af ástandi íslenska bankakerfisin að kostnaðurinn við endurreisn þess verði 85 prósent af þjóðarframleiðslunni. 1.250 milljarðar króna en ekki 385.

Allt of hátt mat Josefssons segja íslenskir ráðherrar og uppskera reiði og þungar ákúrur stjórnarandstöðunnar sem heimtar neyðarfund í viðskiptanefnd Alþingis.

Mistökin blasa æ skýrar við

Fátið sem greip Seðlabankann og ríkisstjórnina í upphafi bankahrunsins hámarkaði tjón þjóðarinnar. Mistökin voru ægileg eins og franski hagfræðingurinn og lögfræðingurinn Dominique Strauss-Kahn forstjóri Alþjóðagjaldeyrissjóðsins lýsti á fundi í Austurríki fyrir skemmstu. Íslendingar pökkuðu í þjóðernisvörn í stað þess að hefja nána samvinnu við Breta, Hollendinga og fleiri um leið og dómínóáhrifin gripu um sig.

“Þessar ákvarðanir voru sannarlega umdeilanlegar...,” segir Steingrímur. “Ég hef æ meir velt því fyrir mér; lentu menn með með málin að hluta til í farveg, til dæmis með því sem ákveðið var í neyðarlögunum, sem kann að reynast mjög torsóttur og grýttur að komast upp úr?”

Skyldi Steingrímur vera að tala um fáránlega  lánastarfsemi Seðlabankans án aðgengilegra trygginga skömmu fyrir bankahrunið? Glötuðust þar 200 milljarðar? Eða var hann að tala um kennitöluflakkið í neyðarlögunum sem mismunaði útlendum og innlendum kröfuhöfum og kallaði yfir okkur reiði Breta og annarra nágranna með hörmulegum afleiðingum?  

Þetta heldur vöku fyrir Steingrími um leið og inn á borð hans í fjármálaráðuneytinu berast svartar upplýsingar um gengdarlausa og siðlausa græðgi stórlaxa í góðæri sem kynt var með stjórnlausri lántöku.

Við getum ekki lengur velt okkur upp úr stórum og lötum stjórnmálaflokki, ónýtu eftirliti embættismanna og gráðugum bankamönnum hugsar fjármálaráðherrann með sér og nær smá blundi áður en hann dregur upp niðurskurðarhnífinn.

(DV 27. maí '09)