Guðfríður Lilja Grétarsdóttir, þingkona VG, sagði í umræðum um stefnuræðu forsætisráðherra á mánudagskvöld að hún gleddist yfir því að EES-þjóðirnar hefðu unnið Eurovision-söngkeppnina.

Hún átti við Noreg og Ísland.

Hún talaði um óáran innan Evrópusambandsins, meðal annars atvinnuleysi á Spáni sem stefndi í 20 prósent og samdrátt þjóðartekna, vaxandi atvinnuleysi og aðrar hremmingar í öðrum löndum ESB.

Hún áminnti Jóhönnu Sigurðardóttur um að tala aðeins fyrir hönd Samfylkingarinnar en ekki VG um ESB og aðildarumsókn.

Guðfríður Lilja talar af þessum sökum ekki fyrir munn meirihluta kjósenda VG. Ef rétt er munað eru 47 prósent kjósenda VG hlynnt aðildarumsókn að ESB en 36 prósent andvíg.

Guðfríður Lilja gladdist yfir samflotinu með Noregi eins og til að undirstrika hið eilífa vor sem ríkti þar og á Íslandi, þökk sé verunni utan Evrópusambandsins. Velgengni Norðmanna er slík að NRK hefur engar áhyggjur af kostnaði við Eurovisionkeppnina að ári.

Bjargræðið kemur að utan

Þunginn í orðum Guðfríðar Lilju gegn forsætisráðherra sínum kemur á óvart og veldur nokkrum áhyggjum um fyrsta hreinræktaða stjórnarsamstarf jafnaðar- og vinstrimanna frá upphafi íslenska flokkakerfisins.

Guðfríður Lilja horfir út um þröngan hellismunna, ásamt þeim þriðjungi kjósenda VG sem ekkert vill vita af ESB. Út um opið glittir í Noreg. Allt og sumt.

Þessi hópur mætti hafa eftirfarandi í huga:

Íslenska þjóðin lýtur lögum sem hún hefur sett sjálfri sér. Þessi lög snerta réttarfar, heilbrigðismál, opinber fjármál, menntun, velferð, verslun og viðskipti svo nokkuð sé nefnt.

Í öðru lagi hefur íslenska þjóðin framselt fullveldi að hluta í ýmsum milliríkjasamningum. EES-samningurinn er umfangsmestur þeirra, en einnig aðrir samningar og sáttmálar sem tengja þjóðina við evrópska regluverkið. Þjóðin gengst undir þetta af frjálsum vilja og veit enda að samvinna við aðra getur komið sér vel.

Í þriðja lagi hefur Íslenska þjóðríkið fullgilt fjöldann allan af alþjóðlegum sáttmálum og samningum, svo sem eins og mannréttindasáttmála Sameinuðu þjóðanna.

Oft hefur það gerst að fjölþjóðlegar stofnanir, sem fylgjast með framkvæmd samninga og sáttmála, hafa snuprað íslensk stjórnvöld, líkt og Guðfríður Lilja gerði við forsætisráðherra sinn á Alþingi. Þessar stofnanir, stundum fjölþjóðlegir dómstólar, hafa komið Íslendingum til bjargar þegar þeirra eigin stjórnvöld hafa níðst á borgaralegum réttindum þeirra.

Nútímamaðurinn er með öðrum orðum seldur undir flókið regluverk sem er að minnsta kosti þríþætt: Reglur þjóðríkisins, reglur milliríkjasamninga og loks reglur alþjóðlegra sáttmála.

Draumsýnin um stöðugleikann

Sjálfstæðisbaráttan stóð að sönnu í heila öld. Fram að seinna stríði voru Íslendingar alls ekki vissir um að þeir gætu staðið á eigin fótum. Margir góðir stjórnmálamenn reyndu að vanda til verka. Þetta breyttist eftir seinni heimstyrjöldina. Þorskastríðin og klofningurinn um þjóðaröryggið, NATO og veru Bandaríkjahers í landinu til ársins 2006, grundvölluðust á þjóðernislegum gildum.

Þjóðinni hefur nú tekist – nánast hjálparlaust – að glata efnahagslegu sjálfstæði sínu. Það á sumpart rætur í langvinnri tortryggni í garð útlendinga. Hún er spegilmyndin af vanmetakennd eyjaskeggjans. Önnur rót vandans er spillt og úthugsuð sérhagsmunagæsla íslenskrar yfirstéttar í áratugi sem komið hefur sér upp forréttindum og refsileysi. Varnir almennings gegn yfrganginum hafa oftar en ekki verið sóttar í nána alþjóðlega samvinnu og sáttmála siðmenntaðra þjóða.

Nú er aðild að ESB engin töfralausn gegn fáheyrðum viðburði eins og bankahruni á Íslandi. Hægrimenn í Bandaríkjunum kalla reyndar Evrópusambandið sósíalistaklúbb með umhverfismál á heilanum.

Allt þetta veit Guðfríður Lilja. Hún veit til dæmis að hugsjón hennar um varnir gegn mengun  andrúmsloftsins er háð kerfisbundnu samstarfi við aðrar þjóðir. Hún veit að stöðugeikasáttmálinn, sem alla dreymir um, mun aldrei grundvallast á krónunni sem enginn hefur litið við í frjálsum viðskiptum á erlendri grundu í áratugi.