Afdrifaríkustu pólitísku mistökin sem gerð voru á því ári sem nú er senn liðið voru gerð á landsfundi Sjálfstæðisflokksins.

Mistökin fólust í þeim afleik Bjarna Benediktssonar, nýkjörins formanns, að bjóða ekki heimastjórnararminum birginn. Nýi formaðurinn skynjaði ekki sinn vitjunartíma þótt svo grasrótin í flokknum hefði undir handleiðslu Vilhjálms Egilssonar lagt fram merka skýrslu um endurreisn og uppgjör. Hann skynjaði ekki þá sögulegu nauðsyn flokksins að gera með róttækum og heiðarlegum hætti upp við fortíðina. Samt blasti forskriftin að uppgjörinu við honum í endurreisnarskýrslunni: „Sjálfstæðisflokkurinn hefði átt að koma á sterkari umræðuhefð í grasrótinni. Flokkurinn verður að hlusta á baklandið og má ekki veigra sér við að ræða eldfim mál áður en í óefni er komið.“ Davíð Oddsson, brottrekinn seðlabankastjóri, sté í ræðustól á landsfundinum, úthúðaði Vilhjálmi Egilssyni, hraunaði yfir tugi skýrsluhöfunda, sagði skýrsluna einskis virði og kvaðst sjá eftir trjánum sem farið hefðu í að gefa hana út.

Nýja flokksforystan hefur ekki staðið í lappirnar síðan. Hún er á valdi fortíðararms Davíðs sem á haustmánuðum varð ritstjóri Morgunblaðsins.

 Átakahefðin nær völdum

Áratugum saman innræktaði Sjálfstæðisflokkurinn klíkustjórnmál, tók stjórnkerfi þjóðarinnar herfangi og lét það þjóna sérhagsmunum vildarvinanna með flokksskírteinin. Í stað þess að gera í auðmýkt upp við þessa fortíð og hefja siðferðilega endurreisn lætur flokkurinn ófriðlega.

Vonir um að skapa þverpólitíska samstöðu um úrræði og endurreisn eftir bankahrunið voru litlar frá upphafi. Til þess var ábyrgð Sjálfstæðisflokksins á bankahruninu of mikil og ýfingarnar milli hans og Samfylkingarinnar of áberandi.

Þegar kjósendur refsuðu Sjálfstæðisflokknum með sögulegum hætti í þingkosningum í maí síðastliðnum var útséð um vilja Samfylkingarinnar og VG til samvinnu við Sjálfstæðisflokkinn.

Hið undarlega gerðist að refsing kjósendanna birtist í afneitun og forherðingu flokksforystu Sjálfstæðisflokksins.

Undir forystu Bjarna Benediktssonar hefur flokkurinn fjarlægst allt sem heitið gæti innra uppgjör og endurreisn. Þvert á móti hefur flokkurinn beinlínis einbeitt sér að því að forðast slíkt uppgjör þótt svo að formaðurinn heiti því að galopna flokkinn. Hann einbeitir sér að gamalkunnum átakastjórnmálum. Harður kjarni LÍÚ styður fallinn foringjann í Hádegismóum og hefur í hótunum við sveitarstjórnir sem leyfa sér að setja spurningamerki við kvótakerfið.

Bjarni og Sjálfstæðisflokkurinn stunda átakastjórnmál í Icesave-málinu.

Samt vita allir hugsandi menn að snemma þann dag sem Sjálfstæðisflokkurinn kæmist til valda samþykkir hann Icesaveskuldbindingarnar umsvifalaust.

Bjarni formaður, sem svo mildilega talaði um að kanna þyrfti kosti og galla þess að ganga í Evrópusambandið, hefur nú snúist gegn slíkum áformum og boðar nánast sömu forherðingu sérhagsmunanna og einangrunarhyggjunnar og tíðkaðist í stjórnartíð Davíðs Oddssonar frá árinu 1995 þegar ekki mátti einu sinni ræða Evrópumál.

Undir merkjum átakastjórnmála er einnig lítil von til þess að Sjálfstæðisflokkurinn nái samkomulagi við stjórnarflokkanna um nauðsynlegar breytingar á skattkerfinu í erfiðu árferði.

Uppgjöri slegið á frest

Sjálfstæðisflokkurinn þarf foringja sem hefur þrek til að flytja flokksmönnum vondar fréttir. Afneitunin og meðvirknin kemur flokknum í koll. Niðurstöður rannsóknar á aðdraganda og orsökum bankahrunsins munu leiða þetta fram.

Þessi stjórnlyndi forsjárhyggjuflokkur, sem leitt hefur þjóðina 80 prósent tímans frá stofnun lýðveldisins, þarf innra uppgjör og eigin umskipti.

Vel má vera að sjálfstæðismönnum líki illa samlíking við sovéska kommúnistaflokkinn. Það verður svo að vera. En rétt eins og Gorbastjov hafði á níunda áratugnum kjark til að breyta kommúnistaflokki Sovétríkjanna innan frá undir merkjum Glasnost með opnara og gagnsærra þjóðfélag og aukið tjáningarfresli að leiðarljósi, þarf Sjálfstæðisflokkurinn sitt Glasnost nú.

Sjálfstæðisflokkurin þarf sinn Krustsjov sem árið 1956 gerði á landsfundi kommúnistaflokksins upp við fortíð flokksins og valdatíð Stalíns.

Formaður Sjálfstæðisflokksins verður að hafa þrek til að vinna sambærileg verk.

Það væri góð byrjun á nýjum íslenskum stjórnmálum.

(Birt í DV 23. desember 2009)