Kenningar formanna Framsóknarflokksins og Sjálfstæðisflokksins um skatta gagna út á gamalkunn slagorð um að hin dauða hönd ríkisins dragi úr vinnugleði, framkvæmdavilja og framleiðslu til að standa undir útgjöldum yfirleitt. Því hærri skattar því minni vinnugleði og framleiðsla. Krónurnar sogist inn í ríkishítina og skilji atvinnulífið eftir verklaust, í dauðadái. Þannig þorni loks sjálfir skattstofnarnir.“

Þetta er vitanlega órökstutt og engar sannanir hafa verið færðar fram fyrir því að þannig sé þessu varið.

Með beinum og óbeinum sköttum er fé sótt í buddu almennings til þess að standa undir samfélagslegum þörfum og réttlæti; samgöngum, menntun og heilbrigði, löggæslu og svo framvegis.

Margir aðrir taka fé með valdi upp úr vösum almennings og breyta skiptingu þjóðarkökunnar þar með sér í hag.

Með 12 prósenta verðbólgu og verðbótum er sogað fé úr buddum almennings.

Með gengisfalli krónunnar er farið djúpt ofan í vasa almennings að honum forspurðum.

Með svimandi háum vöxtum er kafað ofan í vasa almennings gegn vilja hans.

Með afskriftum skulda fyrirtækja er byrðum velt yfir á herðar almennings.

Hættulegt trúboð 

Ekkert af þessu er frábrugðið sköttum að því leyti að peningar eru í öllum tilvikum teknir úr vösum manna með valdboði eða nauðung.

Ekkert af þessu hefur orðið til þess að draga úr vinnugleði eða vilja fólks til þess að afla tekna. Orðræða stjórnarandstöðunnar byggist á bábylju sem ættuð er frá repúblíkönum í Bandaríkjunum. Að ekki megi skattleggja vinnugleðina úr ríka fólkinu, því skattleysi þess myndi jákvæða flóðbylgju í atvinnulífinu sem lyfti öllum bátum, stórum og smáum. Í þessu er engin kenning eða hugmyndafræði önnur en sú sem hentar til þess að réttlæta auðsöfnun, græðgi og frelsi frá samfélagslegri ábyrgð. Sönnu nær væri að ætla að þeir sem komast að kjötkötlunum leggist fremur í leti og hægindi en þeir sem þurfa að beygja sig undir aga launavinnunnar. „Sá agi sem iðnaðurinn útheimtir verður að siðakerfi samfélagsins,“ sagði bandaríski hagfræðnigurinn John Kenneth Galbraith á liðinni öld.

Speki Galbraiths á ekki við um þann hluta þjóðarinnar sem hóf sig yfir agann og lögin og þurfti aldrei að óttast dómstólana.

Átthagafjötrar fátæklinganna

Roskinn maður á eftirlaunum missti íbúð sína á dögunum. Hann sá ekki ástæðu til þess að sýta það sérstaklega en sagði: „Verst er að þessir ribbaldar hafa svipt mig ellinni,“ og átti við að afkomendurnir, börn og barnabörn hans væru flúin til útlanda. Það var ekki undan sköttunum sem hann býsnaðist frekar en afkomendur hans, heldur fráleitri samfélagsmynd sem við blasir upp úr gróðrastíu græðginnar, skuldaklafans og misskiptingarinnar eftir bankahrunið.

Þegar umtalsverður hluti þjóðarinnar fluttist vestur um haf í lok nítjándu aldar voru það ekki þeir fátækustu sem það gerðu eins og Helgi Skúli Kjartansson sagnfærðingur hefur sýnt fram á. Fátæklingarnir höfðu ekki efni farmiðum fyrir sig og sína.

Fræðimenn hafa stundum beitt þeirri aðferð að leggja spurningar fyrir fólk um óraunhæfar aðstæður og viðhorf þess til staðleysuveruleika. Hver eru til dæmis áhrif landfræðilegrar einangrunar og menningarlegs taumhalds á rekstur fyrirtækja og vinnumarkaðinn?

Hugsum okkur að Ísland sé flutt um set og fundinn staður andspænis Kaupmannahöfn. Byggð yrði brú yfir til höfuðstaðar Dammerkur. Íslendingar fengju þá að velja milli landa með hliðsjón af launum, sköttum, eftirlaunaréttindum, verðlagi, veðri, fjölbreytni og mannréttindum. Einmitt hliðstætt frelsi almennings til að velja myndaðist þegar Berlínarmúrinn féll fyrir 20 árum.

Kannanir af þessum toga hafa verið gerðar. Þær benda til þess að þorri almennings myndi forða sér. Íslandsmegin sætu eftir atvinnurekendur með sárt ennið, forstjórar og framkvæmdastjórar og fólk úr efri millistétt.

Eins og glöggur lesandi hefur þegar áttað sig á er þetta vitanlega fólkið sem fordæmir valfrelsið og biður stjórvöld um að sprengja brúna og koma á fót öflugu landamæraeftirliti.

(DV 25.- 26. nóvember 2009)