Einhverjir hópar venjulegra borgara rísa nú upp gegn niðurlægjandi fréttum um frægar konur á visir.is og þykir umfjölllunin niðurlægjandi. „Stinnar júllur - myndir“ , „lafandi Lohan“, „appelsínu-Witherspoon“ og „skvapkennda-Drew“.

Umfjöllunin er ekki aðeins niðurlægjandi heldur er hún einnig kúgandi.

Rökin eru þessi:

Tyra Banks, stjórnandi “Americas Next Top Model”, er iðin við að segja grátandi unglingsstúlkum til syndanna. Sýna þeim fram á í beinni útsendingu hvernig þær ná ekki máli, séu of venjulegar, séu “ekki neitt” og verði ekki neitt.
Eins er þessu farið með aðra raunveruleikaþætti. Venjulegt fólk er niðurlægt ef það gerir mistök, hefur ekki nægjanlegan styrk, nægilega gott útlit og svo framvegis.

Þegar deilur hófust um hliðstæðan stjörnuleitarþátt í Þýskalandi var harðneskja stjórnandans  og “töffaraskapurinn” eitthvað mildaður í samanburðinum við Tyru. Hið merkilega gerðist að mjög dró þá úr vinsældum þáttarins. Áhorfendur vildu fá eitthvað afgerandi og  krassandi. Eitthvað niðurlægjandi: “Beygjum fólk í duftið í beinni. Horfum á það grenja.”
Ég gat ekki heyrt betur en að Óskar H. Þorvaldsson fréttastjóri viðurkenndi að mikil eftirspurn væri eftir umfjöllun um „Lafandi brjóst Lohan“, „skvapkennda Drew“ og „appelsínuhúð Witherspoon“.
Leita fjölmiðlar ekki eftir lægsta samnefnara athyglinnar og peninganna?

Hvernig er þessi siðblindi ofstopi samtímans til kominn? Gegnir hann einhverju hlutverki í nútímanum? Er þetta aðeins partur af því að einkalíf er á undanhaldi? Allt er opinbert og fyrir allra augum en um leið ópersónulegt?
Sterk rök hníga að því að þarna sé á ferðinni enn ein nýjung nútímasamfélagsins til þess að hafa taumhald á fjöldanum. Kúga hann til hlýðni við yfirvald. Til þess að þroska sjálfsvitundina, verða sjálfstæður og þroskaður einstaklingur sem nýtur mannlegrar virðingar og reisnar, þurfi menn að komast í gegn um nálaraugað.

Raunveruleikaþættirnir vinna þannig gegn sjálfsstyrkingu fjöldans, einkum ungmenna: Beygðu þig undir reglur verslunarhyggjunnar um útlit þitt, kynlíf, lífstíl og væntingar. Gráttu ella í beinni og kysstu tær útsendara verslunarhyggjunnar, þáttastjórnendanna, áður en þú gengur af sviðinu beigður og niðurlægður og hverfur inn í fjöldann. Þar munt þú týnast fyrir fullt og allt. Þar verður þú eins og grár fjöldinn: formlaus, án einstaklingseðlis, án sjálfstjáningar, kúgaður af yfirvaldi nútímasamfélagsins. Hinum  nýju tyftunarmeisturum samtímans á skjánum.

Frá því auðsveipni var innprentuð almúgafólki á miðöldum með svipunni og börnum með kennarapriki hefur taumhaldið og undirokunin tekið á sig nýtt form. Í stað líkamlegs ofbeldis kemur niðurlægingin í beinni. Skömmustukenndin er ræktuð og stríðalin í raunveruleika- og hæfileikaþáttum. Svipuhöggin dynja á sjónvarpsheimilunum í formi niðurlægingar á skjánum. Grátur og gnístran tanna. Á miðöldum var almúginn hvattur til þess að horfa á aftökur sér til “skemmtunar”. 

Bað hann ekki líka um eitthvað krassandi þegar þrælum var kastað fyrir ljón á leikvöngum Rómarveldis?

Krassandi aftökur nútímans fara fram í raunveruleika- og stjörnuleitarþáttum samtímans. Raunveruleg áhrif þeirra liggja í því að þeir sýna almúgafólki að þýðingarlaust er að rísa gegn valdinu. Til þess að njóta sjálfstjáningar og þar með áhrifa og virðingar skalt þú standast próf verslunarhyggjunnar á skjánum. Í beinni! Annars ertu glataður, grátandi, kúgaður og fullur skömmustukenndar. Formlaus og sviptur möguleikum til sjálfsstjórnar.

(Byggt á bloggi  JH í mars 2008)