Frumskylda hvers þjóðríkis er að sjá fyrir öryggi borgara sinna. Þetta á líka við um efnahagslegt öryggi. Það hlutverk ríkisvaldsins er hornsteinn sjálfstæðis og fullveldis.

Stjórnvöld brugðust þessu hlutverki. Bankakerfið féll á þeirra vakt. Davíðshrunið varð á vakt Geirs H. Haarde og Ingibjargar Sólrúnar Gísladóttur.  Ábyrgðina ber Sjálfstæðisflokkurinn öðrum fremur.  Fúnar stoðir efnahagsundurs frjálshyggjunnar voru  runnar undan rifjum hans.  Þær brotnuðu unda minnsta mögulega þugna alheimskreppunnar.  Engin rannsókn getur leitt neitt annað í ljós.

Forsætisráðherrann fyrrverandi og arkitektinn að hruninu, Davíð Oddsson, olnbogaði sig inn í Seðlabankann og innsiglaði tjónið sem hann hafði lagt grunninn að. Ofan á lánsfjárkreppunna hlóðst íslensk gjaldeyriskreppa, runnin undan rifjum þjóðernis- og heimastjórnarmanna af hans sauðahúsi.  Hrun krónunnar magnar skuldir þjóðarbúsins í hæðir sem hún ræður illa við. Gunnar Tómasson hagfræðingur sagði í grein í Fréttablaðinu síðastliðinn þriðjudag að höfuðstóll erlendra lána landsmanna hefði aukist um 1.000 milljarða vegna gengisfalls krónunnar fyrstu níu mánuði síðasta árs.  Þó ekki væri nema þessi  innlendi hluti kreppunnar,  krónukreppan, mun þessi staða nánast kollkeyra flest skuldsett fyrirtæki og heimili landsins á komandi tíð segir Gunnar. 

Stjórnmálastéttin kveikti  bál

Hollt er fyrir þjóðernissinna að hugsa til þess að sjálfstæði þjóðarinnar er nú að hluta komið í hendur Alþjóðagjaldeyrissjóðsins sem leggur nótt við dag í að bjarga ónýtum gjaldmiðli með höftum sem hann hefur sennilega aldrei beitt áður í víðri veröld.

Kjósendur virðast bera meira skynbragð á það en stjórnmálamenn landsins að rótin að íslenska hluta kreppunnar er langvinn pólitísk kreppa sem grafið hefur um sig undanfarin ár.  Siðvitið hefur seytlað út úr þjóðlífinu.

Stjórnmálastéttin sjálf kveikti þetta bál þegar hún ákvað að afhenda útvegsmönnum ókeypis aðgang að sameiginlegri auðlind þjóðarinnar. „Þessi rangláta ákvörðun, sem allir flokkar á þingi báru sameiginlega og sinnulausa ábyrgð á, skerti svo siðvitund stjórnmálastéttarinnar, að þess gat ekki orðið langt að bíða, að aðrar og jafnvel enn afdrifaríkari ákvarðanir af sama tagi sæju dagsins ljós,“ segir Þorvaldur Gylfason hagfræðiprófessor í nýlegri Skírnisgrein.

Þarflaust er hér að rekja þá afsiðun og þær andlýðræðislegu hneigðir sem náðu tökum á ríkisstjórn Davíðs og Halldórs Ásgrímssonar, einkum eftir kosningarnar 1999.

Uppdráttarsýki lýðræðisins

Fimm árum áður hafði Dr. Svanur Kristjánsson lýst svipuðum niðurstöðum  og raunar áhyggjum af því að íslensk stjórnmál væru ófær að kalla stjórnmálamenn til ábyrgðar og því færi þróunin í rauninni gegn markmiðum lýðræðisins.  Hann lýsti því í ritinu „Frá flokksræði til persónustjórnmála“, að gamla fyrirgreiðslukerfið hefði ekki skilað stjórnmálamönnum fjárhagslegum ávinningi. Fyrirgreiðsla við einstaklinga og fyrirtæki skilaði þeim stuðningi í kosningum.

Þetta átti eftir að breytast. Stjórnmálaforingjar og skósveinar þeirra gerðust sjálftökumenn og óreiðumenn í neðanjarðarsamskiptum einkavæðingaráráttunnar.  Viðvaranir alþjóðlegra stofnana létu íslensk stjórnvöld sem vind um eyru þjóta.

„Stjónrmálaflokkar eiga hins vegar að auðvelda kjósendum að draga stjórnmálamenn til ábyrgðar. Stjórnmálaflokkar sem greiða fyrir slíkri ábyrgð styrkja lýðræðið – hinir veikja það,“ sagði Svanur.  Niðurstaða hans árið 1994 var sún að kjósendur ættu nú mun erfiðara með að draga stjórnmálamenn til ábyrgðar. „Lýðræðið í landinu hefur minnkað.“

Engin stjórnmálamaður hefur sagt af sér eftir Davíðshrunið. Enginn andvaralaus embættismaður hefur vikið. Ofan í kaupið ætla stjórnarflokkarnir gefa kjósendum langt nef og hundsa kröfu þjóðarinnar um þingkosningar.

Já, lýðræðið hefur minnkað. Líka hjá stjórnarflokknum sem stofnaður var til að verja jöfnuð og lýðræði.

(Birt í DV 8. jan. 2009)