Það er sérkennilegt að heyra blaða- og fréttamenn spyrja fullir vandlætingar hvort siðsamlegt sé að rjúfa trúnað og birta gögn á borð við dagbækur Matthíasar Johennessen, fyrrverandi ritstjóra Morgunblaðsins. Þeir sömu hefðu sjálfsagt tekið undir með þeim sem fóru með siðapredikanir sínar yfir höfðum landsmanna og Fréttablaðinu haustið 2005 um að tölvupóstar Jónínu og Styrmis ritstjóra væru stolin gögn.

Það hefur aldrei verið neitt siðlegt né sómasamlegt við það hvernig ágengir fjölmiðlar afla sér mikilvægra upplýsinga. Víða erlendis kaupa fjölmiðlar upplýsingar meira að segja. Siðprúðir og meðvirkir íslenskir fjölmiðlar breyta þessu ekki. Þeir mega vita að sagan mun ekki spyrja hvar Jónínu/Styrmispóstarnir voru fengnir. Aðeins verður spurt um innihald þeirra og merkingu.

Þá er einnig verðugt fyrir blaða- og fréttamenn að spyrja gagnrýninna spurninga um trúnað og tveggja manna tal. Hvers vegna er yfirleitt eitthvað upphaflega sagt í trúnaði? Af hverju þegir ekki upplýsingagjafinn ef eitthvað er trúnaðarmál? Segja menn eitthvað í trúnaði vegna þess að þeir hafa eitthvað að fela? Vilja menn hafa lögbrot í þagnargildi? Vilja menn trúnað vegna þess að beitt hefur verið bellibrögðum í sérhagsmunaskyni? Ríkir óttinn við að koma sjálfum sér eða öðrum í vandræði?

Frá bæjardyrum blaðamennskunnar er allt áhugavert sem sagt er í trúnaði. Pólitísk hneyksli, ávirðingar gráðugra auðmanna og margt annað mikilvægt efni ratar í fjölmiðla þegar trúnaður er rofinn.
Samfélagið er eins og púsluspil sem vantar fjölmarga bita í. Svo mjög að ekki er hægt að sjá samhengi sums staðar á myndinni. Rofinn trúnaður er líkt því að fleiri bitar komi í leitirnar. Fleiri púslubitar komast á sinn rétta stað og myndin verður skýrari.

Blaða- og fréttamenn ættu að setja gagnsemissjónarmið ofar siðferðissjónarmiðum í þessum efnum. Yfirleitt eru afhjúpanir frjálsra fjölmiðla til þess fallnar að gera almenning upplýstari um raunverulegt gangverk samfélagsins. Þær auka gagnsæi og stuðla að heilbrigðu lýðræði. Þökkum Matthíasi fyrir upplýsingarnar úr dagbókum hans. Oft er unnt að sannreyna hvað satt er og logið í þeim.

Ég hlakka til þegar Halldór Ásgrímsson, Helgi S. Guðmundsson, Finnur Ingólfsson, Þórólfur Gíslason, Jón Sveinsson og fleiri úr fjármálaklíku Framsóknarflokksins rjúfa trúnað um reglulega fundi sína í fundarherbergi eignarhaldsfélags Samvinnutrygginga á undanförnum árum.