ÁskriftFréttaskot | Auglýsingar | Fyrir farsíma Reykjavík: 12.9° 6m/s E
Jóhann Hauksson

Jóhann Hauksson

Jóhann Hauksson er upplýsingafulltrúi ríkisstjórnar Samfylkingarinnar og Vinstri grænna og hefur verið það frá því í janúar 2012. Hann hefur með hléum bloggað um stjórnmál og samfélagsmál á dv.is frá opnun vefsins árið 2007, lengst af sem blaðamaður. Jóhann á feril frá árinu 1986 sem frétta- og blaðamaður. Hann var lengst af fréttamaður, dagskrárstjóri og dagskrárgerðarmaður hjá RÚV, síðar blaðamaður á Fréttablaðinu, DV og dv.is og „Morgunhani“ á Útvarpi Sögu.

Þöggun og útilokun

00:00 › 30. maí 2008

Norsk rannsóknarnefnd um símhleranir á kaldastríðsárunum skilaði niðurstöðum sínum fyrir tólf árum. Hún var kennd við Ketil Lund, hæstaréttardómara, og var sett á fót með samþykkt meirihluta norska stórþingsins.
Ólíkt því sem uppi var á teningnum hér á landi var það norski Verkamannaflokkurinn sem stóð fyrir símhlerunum og öðrum njósnum, aðallega um pólitíska andstæðinga úr röðum kommúnista. Viðurkennt er að fylgst hafi verið með 10 til 15 þúsund manns í Noregi.  Verkamannaflokkurinn var valdaflokkur landsins líkt og Sjálfstæðisflokkurinn, sem mesta ábyrgð ber á símhlerunum hér á landi.

Hvorugur flokkanna hefur neinar sértakar ástæður til þess að draga hleranirnar fram í dagsljósið. Það var þó gert í Noregi á vegum stórþingsins. Gísli Kristjánsson, fréttaritari RÚV í Noregi, lýsti hlerunum sósíaldemókratanna í Svíþjóð og Noregi í Speglinum á Rás 1 síðastliðinn miðvikudag: “Verkamannaflokkarnir höfðu líka báðir ástæðu til þess að  óttast samkeppni frá vinstri um hylli kjósenda. Í báðum löndum voru náin tengsl milli ríkisins, flokkanna og lögreglunnar. Í Noregi bættist við að haustið eftir stríð tók við völdum ríkisstjórn sem í stórum dráttum var skipuð mönnum úr andspyrnuhreyfingunni. Þeir kölluðu ekki allt ömmu sína. Þessar njósnir voru kerfisbundnar og stóðu um langan tíma. Ekki var endilega hlerað vegna einstakra viðburða heldur fylgst með fólki, jafnvel áratugum saman.” 
Sýnt var að njósnir um persónuhagi voru stundaðar í pólitískum tilgangi. Upplýsingarnar voru notaðar til þess að halda mönnum í kommúnistaflokknum og fleiri slíkum frá vinnu. Gísli gat þess að símhleranirnar og aðrar persónunjósnir hefðu verið fyrirskipaðar úr innsta valdahring norska Verkamannaflokksins. “Stórþingið staðfesti þó að ekki hefði alltaf verið farið eftir lögum við hleranirnar og þær hafi ekki alltaf miðast við öryggi ríkisins heldur og pólitískar þarfir Verkamannaflokksins.”

Í Svíþjóð hafa fimm manns farið með mál sín til mannréttindadómstóls Evrópu. Ríkið tapaði þeim öllum árið 2006; hleranirnar voru úrskurðaðar ólöglegar. Fórnarlömbunum bæru bætur og réttur til að sjá skýrslur lögreglunnar.
Tvennskonar lærdóm geta Íslendingar dregið af reynslu frænda okkar í Skandinavíu. Í fyrsta lagi hefði löggjafarvaldið þurft að hafa döngun í sér til þess að koma á rannsóknarnefnd í anda Lund-nefndarinnar norsku. Hún hafði heimild til að yfirheyra alla sem að málinu komu gegn því að menn á vegum lögreglu eða annarra yrði fyrirfram gefnar upp sakir. Öll spil ætti að leggja á borðið (annað en það sem vitað er að búið er að brenna).
Í öðru lagi geta til dæmis Ragnar Arnalds, Kjartan Ólafsson eða Páll Bergþórsson kannað hvort efni sé til þess að fara með málið til mannréttindadómstóls Evrópu, fá hann til að úrskurða um lögmæti símhlerananna, bætur og rétt til að skoða allar skýrslur.

Íslenska þjóðin verður að læra að horfa fram hjá persónulegum hagsmunum dómsmálaráðherra sem koma og fara og horfa á málin út frá almennum mannréttindum. Þeir sem hæst tala um lýðræði, öryggi og frelsi eiga það nefnilega til að skerða frelsi, lýðræði og mannréttindi með þeim rökum að þeir séu að verja lýðræðið og öryggi borgaranna. Óafsakanlegt er að halda uppi forréttindum fárra og pólitískum markmiðum þeirra með því að troða á mannréttindum, skoðanafrelsi og persónulegu öryggi annarra.
Viðtalsbók Jóns Guðnasonar við Einar Olgeirsson, einn helsta forystumann íslenskra sósíalista á síðustu öld, verður æ merkilegri í ljósi framvindunnar í símhlerunarmálinu. Bókin kom út árið 1980. Ástæða er til að vitna aftur til þess sem hér sagði í upphafi:  "Hernámssinnar, sem titluðu sig lýðræðissinna, veigruðu sér hvergi við að beita persónunjósnum, atvinnuofsóknum og beinni og óbeinni skoðanakúgun. Fátt eitt af þessum ófögru athöfnum þeirra hefur verið skrásett, enda hafa aðeins fáeinir, sem urðu fyrir barðinu á þessum ófögnuði, sagt frá reynslu sinni opinberlega. Þögnin um þessa óhæfu stafar af því meðal annars að menn hafa óttast reiði yfirvalda og ekki viljað láta koma sér algerlega út úr húsi.” 

 



ATHUGIÐ Ritstjórn DV áskilur sér rétt til að eyða ærumeiðandi ummælum.

DV

Upplýsingar

Auglýsingar

Áskrift

© 2012 DV ehf. - Allur réttur áskilinn. Notkun á efni blaðsins er óheimil án samþykkis.

Gleymt lykilorð?