Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir menntamálaráðherra, sem ásamt öðrum ráðherrum í núverandi ríkisstjórn vill innleiða samkeppni í heilbrigðisþjónustu með útvistun og einkarekstri, kallar þá gamaldags sem leyfa sér að gera athugasemdir við gæludýraumönnun ríkisins á þessum eina fjölmiðli sem nýtur milljarða króna forgjafar úr vösum skattgreiðenda.  Hún telur sig lítið hafa um rekstur hans að segja vegna þess að nú sé RÚV nútímalegt opinbert hlutafélag sem hún hafi engin afskipti af frekar en Alþingi. Hvað varð um prinsípið um almannaútvarp?  Var það ekki fyrir skemmstu að gera samning við aðaleiganda Morgunblaðsins um styrki til innlendrar dagskrárgerðar fyrir Sjónvarp? Er þetta brot gegn tabúi um að ekki megi leiða saman einkarekstur og opnberan rekstur (sbr REI-málið).

Nú auglýsir RÚV að Sjónvarpið sé með alla vinsælustu dagskrárliðina á sinni dagskrá. Réttilega er bent á í leiðara Fréttablaðsins 29. febrúar, að auglýsingunum sé áreiðanlega ekki beint að áhorfendum sem þvingaðir eru til að veita ríkismiðlinum meðgjöf. Nei, gortinu og sjálfshólinu er beint að auglýsendum. En með leyfi að spyrja: Hvernig geta skattgreiðendur vitað að Ríkisútvarpið sé ekki að nota forgjöfina úr vasa þeirra til að níðast á keppinautum sem engra slíkra fríðinda njóta? Er það ekki nánast lítilmennskan uppmáluð að telja það til afreka að Sjónvarpið hafi yfirburði yfir Skjá 1 og Stöð 2 sem slást á litlum og skrumskældum samkeppnismarkaði um takmarkað og jafnvel minnkandi auglýsingafé ef harðnar á dalnum?

Spyrja má einnig hvers vegna Samkeppniseftirlitið lætur þetta óátalið. Í fyrstu grein samkeppnislaga segir að lögin hafi að markmiði að efla virka samkeppni. Markmiðinu skuli náð með því að vinna gegn a) óhæfilegum hindrunum og takmörkunum á frelsi í atvinnurekstri, b) vinna gegn skaðlegri fákeppni og samkeppnishömlum og c) auðvelda aðgang nýrra samkeppnisaðila að markaðnum.
Ennfremur segir að lögin taki til hvers konar atvinnustarfsemi án tillits hvort hún sé rekin af einstaklingum, félögum, opinberum aðilum eða öðrum.
Auðvelt er að sýna fram á að Ríkisútvarpið brjóti allar greinarnar þrjár. RÚV veldur óhæfilegum hindrunum og takmörkunum á frelsi, meðal annars með því að misnota milljarða forgjöf sína til að soga til sín auglýsingatekjur á kostnað keppinauta sem ekki er gefið á ríkisgarðann.
Í öðru lagi hamlar þetta sama atriði gegn heilbrigðri samkeppni sem ríkisvaldið vill gjarnan koma á til dæmis í heilbrigðiskerfi landsmanna.
Í þriðja lagi er óyggjandi að RÚV torveldar aðgang nýrra keppinauta á markaðnum. Frá því RÚV var breytt í opinbert hlutafélag hefur þessi ljóður á ráði RÚV og ríkisvaldsins orðið meira áberandi en áður var. Þótt aðrir aðilar en RÚV treysti sér til að fylgja í hvívetna lagaákvæðum um hlutverk Ríkisútvarpsins er það lögfest að RÚV og það eitt sé áskrifandi að þremur milljörðum króna til að halda uppi þjónustu sem fjöldinn allur af fagfólki treystir sér fyllilega til að veita landsmönnum, jafnvel á lægra verði en RÚV hefur veitt.
Misnotkun eins eða fleiri fyrirtækja á markaðsráðandi stöðu er bönnuð samkvæmt samkeppnislögum. Misnotkun getur falist í því að viðskiptaaðilum sé mismunað með ólíkum skilmálum í sams konar viðskiptum og samkeppnisstaða þeirra þannig veikt.
Er þetta ekki nægilega skýrt? Starfsemi RÚV fer gegn heilbrigðri samkeppni og anda laga sem fjalla með einum eða öðrum hætti um samkeppni sem meginreglu í nútímalegu þjóðfélagi.
Þar að auki er örfáum stjórnendum fengið nánast sjálfdæmi um að herða tökin og skrumskæla samkeppnina  eins og þeim sýnist og seilast ofan í vasa skattborgarana í þeim tilgangi. Útvörður frjálsrar samkeppni, Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir menntamálaráðherra, segir snúðugt að hún ráði engu enda sé RÚV “nútímalegt” hlutafélag sem hún skipti sér ekkert af!
Þetta kom ágætlega fram í svari ráðuneytis hennar við bréfi sem ég sendi henni snemma á síðasta ári eftir að nýju lögin um RÚV tóku gildi. Í erindi mínu vildi ég prófa hvernig lögin virkuðu í reynd. Ég  spurði hvort ríkissjóður væri reiðubúinn til þess að veita mér opinberan stuðning til útvarpsreksturs enda treysti ég mér til að reka ríkisstyrkt útvarp á hagkvæmari hátt en RÚV.  Það væri því nánast skylda hins opinbera að kanna slíkan kost til hlýtar.
Í öðru lagi spurði ég hvort ég eða félag á mínum snærum gæti tekið Rás 2 á leigu án starfsfólks með aðgang að núverandi dreifikerfi. Það gat verið einnar messu virði að kanna hvort slíkt félag gæti farið betur með opinbert fé en RÚV hefur tekist að gera til þessa.
Í þriðja lagi spurði ég hvort til greina kæmi að ég eða félag á mínum snærum gæti tekið að sér einstaka dagskrárliði á Rás 1 og Rás 2. Þetta var vitanlega spurning um útvistun eða einkarekstur sem svo mjög á upp á pallborðið innan ríkisstjórnarinnar að því er heilbrigðiskerfið varðar.
Og hver voru svör menntamálaráðherra?
Í bréfi dagsett 12. júlí í fyrra var á það bent að fjárstuðningur við útvarpsrekstur væri bundinn RÚV og RÚV einu samkvæmt lögum. Þannig gefa lögin engan kost á að innleiða samkeppni, einkarekstur eða önnur form sem hugsanlega gætu dregið úr kostnaði almennings við slíkan rekstur. Þetta eitt fer gegn allri grundvallarhugsun samtímans um samkeppni og markaðsvæðingu sem nú nær jafnvel til veitufyrirtækja, menntakerfisins og heilbrigðisþjónsutunnar.
Um erindi mitt að öðru leyti var einfaldlega vísað til þess í bréfinu að Ríkisútvarpið ohf væri sjálfstætt opinbert hlutafélag og óháð yfirstjórn menntamálaráðuneytisins. Þannig var mér einfaldlega vísað með erindi mín til hins opinbera hlutafélags rétt eins og það kæmi kjörnum fulltrúum almennings ekki lengur við. Já, eiginlega kæmi almenningi þetta ekkert við.
Í þessu felst mótsögn. Látið er sem RÚV sé óháð hlutafélag sem hið opinbera geti ekki haft nein afskipti af. Á sama tíma láta sömu stjórnmálamenn RÚV í té milljarða króna forgjöf. Er það sjálfstæði eða hálfvitalegt afskiptaleysi af hálfu hins opinbera af frjálsum fjölmiðlamarkaði að ætla ekki að hafa eftirlit með því hvað gert er við þrjá milljarða af skattfé eða svo?

Svör ráðuneytis Þorgerðar Katrínar við erindi mínu benda eindregið til þess að menntamálaráðherra vilji í einu og öllu fara með mál Ríkisútvarpsins eins og það væri einkarekinn fjölmiðill.  Ímyndar hún sér að ef upp kæmi eitthvert hneyksli varðandi til dæmis fjármál RÚV að hún yrði stikk frí og gæti vísað á stjórn hins opinbera hlutafélags? Og ætlar hún ekki að hegða sér eins og umboðsmaður almennings gagnvart RÚV frekar en Árni Mathiesen þegar hann afsalaði sér stöðu til þess að hafa eftirlit með sölusamningum á eignum almennings á Keflavíkurflugvelli þann 9. maí í fyrra.