Íslenska bankakerfið er hrunið. Auðugir forsvarsmenn gömlu bankanna hafa komið sér í skjól. Krónan er ónýt og alvarleg gjaldeyriskreppa er skollin á. Hún bætist ofan á vaxandi efnahagskreppu. Vextir eru svimandi háir og verðbólga eykst. Fjárhagur fyrirtækja og heimila riðar til falls. Vikur líða og fyrirheit ríkisstjórnar um bráðaaðgerðir og skjót erlend lán reynast orðin tóm. Ríkisstjórnin er rúin trausti. Bankastjórn Seðlabankans er rúin trausti. Fjármálaeftirlitið er rúið trausti. Þjóðin er rúin trausti í samfélagi þjóðanna og mætir nístandi fyrirlitningu.

Vinir í klípu

Í þessum jarðvegi fóðra sumir forystumenn stjórnmálaflokka tilgangslausa og hættulega þjóðrembu og þjóðernisstefnu. Þeir skilja ekki einfaldan boðskap Uffes Elleman Jensen, fyrrverandi utanríkisráðherra Dana, sem skrifaði hlýlega grein um vini sína Íslendinga í Berlingske Tidene 14. október síðastliðinn. „Það er leitt að allir vinir mínir á Íslandi skuli vera komnir í þessa klípu. Því gagnstætt því sem margir hafa álitið hef ég ekki átt erfitt með að sjá tilganginn í útrás íslenskra framtaksmanna. Íslendingar vinna meira en flestir aðrir og fara miklu nær því en aðrar Norðurlandaþjóðir að vera sjálfum sér nægir. Svo eru þeir haldnir sjálfstæðisþörf sem einangrar þá á sama tíma og þeir þarfnast samtöðu með efnahagslegu og pólitísku samfélagi annarra þjóða... Hugsið ykkur ef Ísland hefði verið í Evrópusambandinu og með evruna þegar markaðirnir frusu... Gjaldið sem Íslendingar greiða nú er gjaldið fyrir að það að vilja standa einir.“

Hættuleg þjóðernishyggja

Þjóðarstolt og reiði getur rekið okkur upp í fang lýðskrumara sem tefla fram þjóðernishyggju. Hún er leiðin til einangrunar. Afkomendur okkar þurfa hið gagnstæða; að nú sé teflt fram mildri samskiptastefnu við nágranna og vini. Því Norðurlöndin eru vinir okkar og flestar þjóðir innan Evrópusambandsins. Þangað höfum við leitað um varnir okkar og öryggi í seinni tíð. Stóra þversögn íslensks samtíma er sú að íslenska þjóðin missti efnahagslegt sjálfstæði sitt í viðleitni sinni til þess að halda sjálfstæðinu með eigin gjaldmiðli og með því að halda sér utan við nánari samvinnu við áðurgreindar þjóðir. Þverstæðan er sú, að með því að ganga til nánara samstarfs við aðrar þjóðir aukast líkur á því að halda megi efnahagslegu sjálfstæði og fullveldi að svo miklu leyti sem það hefur sömu merkingu og áður.

Hættuleg vanhæfni

En vinir okkar á Norðurlöndum og sunnar í Evrópu krefjast þess að við hættum að hegða okkur eins og villimenn og virðum siðlegar grundvallarreglur, til dæmis um um tryggingar innistæðna í fjölþjóðlegum viðskiptum íslenskra banka. Svo virðist sem fjármálaráðherrar ESB-þjóða hafi á löngum fundi reynt að koma Árna Mathiesen fjármálaráðherra í skilning um þetta á fundi í Brüssel 4. nóvember síðastliðinn.

Öðru máli gegnir um þá aðferð Breta að beita hryðjuverkalögum gegn lítilli og vopnlausri þjóð. Með þeirri aðgerð tóku þeir tvo íslenska banka í vörslu sína en heimtuðu um leið greiðslu skulda. Sjálfsagt er að sækja það mál fyrir dómstólum.

Ríkisstjórnin sýnir ekki nauðsynlega hæfni, snerpu og myndugleika. Hún segir ekki sannleikann um lánin frá útlöndum. Hún uppsker vaxandi mótmæli kjósenda. Forsætisráðherrann veit ekki enn að hann er ekki maðurinn sem leiðir þjóðina út úr bölinu. Í skjóli hans og Samfylkingarinnar situr seðlabankastjóri sem neitar fyrir hönd þjóðarinnar að vera í siðaðra manna samfélagi.