Árið 2010 fjallaði Science Daily um niðurstöður rannsóknar sem benda til þess að tengsl séu á milli vestræns mataræðis og ADHD. Rannsóknin var gerð af Perth´s Telethon institute for Child health Research. Prófessor Wendy H. Oddy stýrir rannsóknum sem tengjast næringu hjá stofnuninni. Niðurstöður rannskóknarinnar hafa verið birtar í Journal of Attention Disorders.

 Rannsóknin var gerð á 1800 unglingum og var mataræði þeirra rannsakað og flokkað niður í heilsusamlegt eða vestrænt mataræði. Unglingar sem tilheyrðu vestrænni matarmenningu voru tvöfalt líklegri til þess að greinast með ADHD. Vestræn matarmenning samanstendur af skyndibita, unninni matvöru - steikur  og hreinsaður matur-, rauðu kjöti, feitri mjólkurvöru, unnum sykri, sodium, litar-, bragð- og aukaefnum.

Ég sendi Wendy seint í gærkvöldi tölvupóst til að spyrja hana hvaða mataræði er þá ráðlagt og telst til heilsusamlegs mataræðis. Svarið beið mín í pósthólfinu snemma í morgunn en þetta hafði hún að segja:

Kæra Sigríður.

Við staðhæfum í skýrslu okkar að mataræði ríkt af ferskum ávöxtum, grænmeti,  fiski ríkum af omega fitusýrum, fólinsýru og korni sé heilnæmt mataræði. Við viljum meina að fitusýrur skorti í vestrænt mataræði en þær eru mikilvægar fyrir geðheilsuna og heilastarfsemina. Við teljum líka að vestrænt mataræði skorti nægilega mikið af snefilefnum sem eru mikilvæg fyrir heilastarfsemina sem tengist athygli og einbeitningu.  Vestrænt mataræði gæti innihaldið meira af litarefnum, bragðefnum og aukaefnum sem hafa verið tengd við aukin ADHD einkenni.  Einnig geti verið að hvatvísir einstaklingar velji frekar að fá sér skyndibita en oft er hann snauður af næringarefnum en hvatvísi  er eitt af einkennum ADHD. 

Vona að þetta hjálpi

Wendy Oddy

Já þetta hjálpar - ekki spurning. Ég er sjálf á því að ADHD sé samansafn af einkennum sem hægt er að vinna með oftar en ekki án lyfja. Margar,margar leiðir er hægt að fara til að vinna með fókus einkenni og hefur mér þótt miður hvað ADHD lausnir eru oftar en ekki tengdar við lyf. Ég er sjálf lifandi dæmi um að mataræðið skiptir miklu máli fyrir athygli og einbeitningu og hef upplifað miklar breytingar á lífi mín eftir að ég tók mataræðið í gegn. Hef líka séð það á börnum mínum sem hafa upplifað að ADHD einkenni dvína þegar mataræðið er í lagi.

Ég er meðlimur í félaginu Lifðu Lífinu en við munum halda málþing þann 10.mars nk sem ber yfirskriftina: „Er þetta ADHD". Þar mun meðal annars Þorbjörg Hafsteinsdóttir næringarþerapisti og hjúkrunarfræðingur tala um ADHD og mataræði ásamt fleiri fyrirlestra sjá hér: http://www.lifdulifinu.is/

Sigríður Jónsdóttir, fókusmarkþjálfi og ráðgjafi

Efast þú um sjálfa(n) þig?                                                                                                        
Treystir þú öðrum betur en þér sjálfum?
Hefur þú skömm á þér?
Finnst þér þú ekki nógu góð/góður fyrir aðra?
Skiptir álit annarra á þér miklu máli?
Áttu erfitt með að fylgjast með og einbeita þér?

SVONA LEIÐ MÉR!

EN ÞESSU ER HÆGT AÐ BREYTA.

Mig langar til að deila með ykkur lífshlaupi mínu.
Ég man eftir mér sem lítilli stelpu í Breiðholtinu. Ég átti erfitt með að fylgjast með því sem var að gerast í kringum mig og var oft ekki með á nótunum. Tilfinningalegum þörfum mínum var ekki mætt og ég fékk fljótlega skömm á sjálfri mér og fannst ég ekki vera nógu góð. Ég fór að efast um sjálfa mig og treysta meira á aðra. Álit annara á mér skipti mig miklu máli og fljótlega fann ég fyrir því að ég gæti aldrei orðið nógu góð fyrir aðra, sama hvað ég kepptist við. Ég var aldrei viss um hvað mig langaði til að verða en prófaði sitt af hverju.

Eftir grunnskóla sigldi ég áfram stefnulaust, innantóm og átti engan tilgang. En ég prófaði ýmislegt: baka pizzur, leiðbeina í leikskóla, móttöku á snyrtistofu. Var innkaupafulltrúi, umsjónarmaður úrbóta ( gæðamál ), annaðist vörumóttöku, förðunarfræðingur, sölumaður snyrtivara svo eitthvað sé nefnt. Í öllum þessum störfum var ég með misjafnan fókus og átti það stundum til að fresta ýmsu.
Ég var engu nær um hvert ég var að stefna. Ég litaðist af þeim viðhorfum að ég þyrfti að vera best, að ég þyrfti að vera með titil til að vera meðtekin. Styrkleika mína mældi ég eftir því hvernig öðrum fannst ég standa mig. Ég gerði miklar og óraunhæfar væntingar til mín: allt sem ég gerði átti að vera fullkomið. En vegna þess að ég var aldrei nógu fullkomin hætti ég að framkvæma og lifði frekar í ótta við ófullkomnun. Ég var komin á botninn í lífi mínu og gerði aðra ábyrga fyrir því hvernig fyrir mér var komið.

Þetta var fyrir 13 árum. Ég hafði reyndar reynt að breyta mér í mörg ár án árangurs. Með þá reynslu að baki á þessum erfiðu tímamótum varð ég skelfingu lostin. Mér var bent á prógram til að vinna með mig og ákvað ég að láta slag standa. Ég fékk að gefast upp fyrir sjálfri mér því líf mitt var stjórnlaust. Ég lærði að treysta og trúa. Í framhaldinu lærði ég að verða ábyrg og líf mitt tók stakkaskiptum. Fullkomnunaráráttan lét undan og ég fór að þora. Í þessari andlegu vakningu sem ég varð fyrir við þessa sjálfsvinnu fór ég að eignast drauma, langanir og þrár. Einn af draumunum mínum var að láta gott af mér leiða og hjálpa öðrum. Og mottóið mitt varð að ég þráði að sigrast á brestum mínum og fyrirstöðum til að geta miðlað öðrum.
Árið 2005 hóf ég nám í ADDCA (ADD Coach Academy ) og lærði þar markþjálfun með sérhæfingu í að vinna með fólk sem glímir við hindranir varðandi fókusinn í lífi sínu. Ýmsar hindranir geta staðið í vegi fyrir Því að við náum markmiðum okkar og stundum höfum við ekkert að stefna að og þá kemur markþjálfinn inní og aðstoðar einstaklinginn að skoða hvert hann vill stefna eða hvað hindrar framgang hans. Námið umbreytti lífsýn minni algerlega. Síðar fór ég í nám í Christian Coach Institute þar lærði ég markþjálfun með kristnum áherslum. Ég lærði ennþá meira um hvað það skiptir miklu máli að þekkja styrkleika sína og og taka sér stefnu í lífinu. Seinna fyrir ári síðan lá leið mín í Ráðgjafaskóla Íslands en þar lærði ég fíkniráðgjöf.

Nú 13 árum seinna á ég líf sem ég hefði aldei trúað að ég gæti eignast. Frá því að lifa stjórnlausu lífi í að lifa í fókus. Ég veit tilgang minn með lífi mínu, ég þekki styrkleika mína í dag og vel mér verkefni sem ég hef áhuga á. Sjálfsmynd mín er mjög góð og ég byggi hana ekki á því hvað aðrir segja um mig. Ég er 100 % viss um mig. Ég er endalaust þakklát fyrir það og lifi lífi mínu lifandi.
Ég trúi á lausnir og ekkert vandamál sé það slæmt að ekki sé hægt að bæta það.

Mig langaði til að deila þessu með mér þvíi að eflaust eru margir sem að kannast við þetta úr sínu lífi. Látið ekki bugast - það er til lausn og það er ekkert vanndamál það stórt eða vonlaust að ekki sé hægt að bæta úr því. Kær kveðja Sirrý ,  ifokus.is

Eftirfarandi skrifaði ég fyrir ca 5 árum:

Það er staðreynd að einstaklingar með ADHD eru undantekningalaust snillingar. Ég hef verið svo lánsöm að hafa fengið að kynnast mörgum þeirra. Því miður eru allt of margir þessara snillinga ómeðvitaðir um snilli  sína. Þetta er sorgleg staðreynd. Við getum gengt veigamiklu hlutverki í lífi einstaklingsins með ADHD og vil ég hvetja hvert og eitt okkar til að skoða hvað við getum gert til að vel megi takast.  

Hlutverk okkar í byggingu sjálfsmyndar einstaklingsins með ADHDÞað er vel þekkt að sjálfsmynd einstaklinga með ADHD er mjög oft brotin. Sjálfsmynd er sú mynd sem við höfum af okkur sjálfum. Eftirfarndi sögu skrifaði ég í byrjun þessa árs. Tel ég hana gefa greinagóða mynd að því hvernig sjálfsmynd okkar getur þróast.

Dansarinn
Einu sinni var nýfætt, fullkomið stúlkubarn. 

1 árs
Henni fannst  gaman að rannsaka umhverfið. Henni fannst gaman að rannsaka sjálfa sig og prufa og uppgötva nýja hluti. Hún fékk ótal tækifæri til könnunar og hún var alltaf glöð og ánægð. Hún hafði uppgötvað dansinn. Ósjálfrátt þegar hún heyrði tónlist fór hún að dilla sér. Hún naut þess svo mikið að dansa að hún notaði allan líkamann til þess að upplifa tónlistina.

3 ára
Hún var glöð, hamingjusöm og ánægð með sjálfa sig. Lífið hafði upp á margt að bjóða. En þó valdi hún oftar að dansa. Hún naut þess að klæða sig í danskjólinn sinn og spariskóna og loka hurðinni á herbergi sínu til að geta verið ein með sjálfri sér að dansa. 

5 ára
Sagði fólk að hún væri alveg ótrúleg þessi stelpa. Hún hefði svo mikla tilfinningu fyrir líkama sínum og með ótrúlegri næmni náði hún að láta líkamann dansa í takt við tónlistina. Það var ekkert sem komst að henni, ekkert sem gat truflað hana, henni fannst hún vera fullkomin.  Foreldrar hennar voru stoltir af henni.

6 ára
Þá var hún byrjuð í skóla. Hún elskaði að hreyfa sig og tók stundum uppá því að standa upp frá miðju skólavekefni til að snúa sér í hring, jafnvel oftar en einu sinni. Hún var dreymin á svip og hugsaði „ég er dansari". Skyndilega datt hún út úr draumi sínum, kennarinn var að sussa á hana. Hún fékk sting í hjartað. Hún fann fyrir skömm.

Kata vinkona
Vinkona hennar var fyrirmynd allra. Hún var uppskriftin að hinum fullkomna einstæklingi. Hún var best í öllu og þurfti ekkert að hafa fyrir náminu. Hún fékk aldrei skammir fyriri lélega frammistöðu og það gaf auga leið að allir áttu að vera eins og hún

Samanburður
Það var erfitt að standast samanburðinn. Mögulega gat hún ekki staðið undir þeim væntingum sem gerðar voru til hennar, því þó hún vissi að hún ætti að geta gert betur, fann hún að þrátt fyrir góðan vilja myndi hún aldrei verða fær um að ná þessum árangri. Vilji og athygli virtust ekki starfa saman. Hún var farin að finna fyriri kvíða og sjálfsmynd hennar var á niðurleið.

Loksins var gaman í skólanum
Hún byrjaði í dansi í skólanum. Loksins fannst henni þess virði að vera í skólanum. 

Draumar
Hún sat yfir námsbók, horfði dreymin út um gluggann. Hana dreymdi um framtíðina. Hún stóð uppi á sviði í Borgarleikhúsinu ásamt Íslenska dansflokknum. Þau voru að ljúka danssýningu við mikinn fögnuð áhorfenda. Hún hrökk við. Skólabjallan var að hringja. „Ó nei hugsaði hún" ég á eftir að klára verkefnið mitt".

Ástríða
Dans var aðeins kenndur einu sinni í  viku. Hún naut hverrar mínútu.  Danskennarinn reiddist henni þegar hún bætti nokkrum danssporum  við dansinn sem hann var að reyna að kenna þeim. „Þú gerir ekki það sem ætlast er til af þér" sagði hann.  Hún hrökk í kút. Hvað er að mér? Af hverju er ég alltaf að bregðast öllum? Ég er ekki nógu  góð, hugsaði hún.

Foreldrafundur
„Okkur þykir þetta mjög leiðinlegt, við munum tala við hana" sögðu foreldrar hennar í foreldraviðtalinu við kennarann.  „Við erum tilbúin að gera allt til að skólastarfið geti gengið sem best. Hún mun ekki trufla aftur", sögðu þau. 

Áhugalaus
Hún var utan við sig  í dansi. Hún hélt ekki athygli við danssporin. Ég er hlýðin og góð í danstímum. Sem betur fer er kennarinn hættur að skamma mig en afhverju finnst mér leiðinlegt í dansi núna, hugsaði hún.

Öðruvísi
Hún var að greinast með athyglisbrest. Hún er „öðruvísi". Hún stóð ekki undir væntingum, úr því þarf að bæta. Sagt er að það þurfi að „laga" hana.

 Stuðningur 
Hún byrjaði  í stuðningskennslu. Henni fer fram og einkunnirnar hækka um 1, 2 eða 3.

 Væntingar 
Hún þurfti mikla hjálp til að standast væntingar. Til að  standa 100% undir væntingum varð hún að ná 10. Hún náði „bara" 5. Hún stóð ekki  undir væntingum,  hún er ekki heil, hún er brotin og þarfnast lagfæringar.

Uppgjöf
Hún verður aldrei dansari því hún mun aldrei fara í menntaskóla. Hún sætti sig við það. 

Lífsleikni
Leiðin lá út í lífið sjálft. Henni farnaðist best ef hún brosti og var góð.  Þó var hún aldrei nógu ánægð. Hún hafði  ekki lengur tölu á hvar eða hvað hún hafði starfað við. 

Stenst ekki væntingar 
Yfirmaður hennar vildi eiga við hana orð. Það fer líklegast að líða að því að hann láti hana fara. Hún reynir alltaf að brosa til hans og jafnvel segja eithvað sniðugt.  Hún hlýtur að kaupa sér frest með því., hugsaði hún.Henni fannst hún  þurfa að vera opin fyrir nýjum verkefnum. Hún var alltaf á hlaupum, byrjaði á nýju verkefni, hoppaði svo yfir í annað verkefni. Það var stór búnki á borðinu hennar. Hún ætlaði að  klára hann á morgun. Svo næsta dag þegar hún byrjaði á honum datt henni  í hug að fara inná netið, bara svona aðeins til að kíkja. Og fyrr en varði var hún búin að eyða of löngum tíma inná netinu. Þetta gerðist of oft.

Lasin
Hún var orðin "lasin". Alltaf kvíðin og átti erfitt með að mæta í vinnuna á morgnana. Heimilislæknirinn sagði að hún væri með alvarleg þunglyndis einkenni. Hún fékk frí frá vinnu í mánuð til að tjastla sér saman. 

Þunglynd
Heimilislæknirinn mælti með því að hún færi á sjálfsstyrkingarnámskeið.  Á blöðunum sem hún fékk á námskeiðinu voru fjölmargar spurningar. Ein af þeim hljóðaði svona: Nefndu þrjá styrkleika sem þú hefur. Hún rétti upp hönd og spurði leiðbeinandann : „Hvernig veit ég hvaða styrkleika ég hef?" Eftir smá umhugsun skrifaði hún: "Ég er góð, vandvirk og traust".

Þessi litla gallalausa stelpa var á góðri leið áður en hún byrjaði í skóla. Hún hefði þurft góðan mannþekkjara sem hefði komið auga á styrkleika hennar og hvatt hana áfram. Því með eflingu áhugasviða okkar og styrkleika eru okkur allir vegir færir.  
Ég vil hvetja þig til sjálfsskoðunar, í hvaða hlutverki sem þú ert þú gagnvart einstaklinginum með ADHD? Ertu foreldri/skyldmenni sem fylgir hugmyndum heimsins um hvernig við getum náð árangri?Ert þú kennarinn sem hefur það að markmiði að komast yfir námsefnið „á réttann hátt" og hefur því ekki rými fyrir sköpunarmátt nemandans?  Ertu einn af þeim meiri hluta sem trúir því að það er aðeins til eitt form sem allir eiga að passa í? Það er aldrei of seint að breyta, þú skiptir máli í lífi  einstaklingsins með ADHD. Ég fór á fyrirlestur í Háskólanum í Reykjavík nýlega. Ungur maður með Asperger talaði um sína reynslu af því að brjóta sig út úr einhverfurófinu og brúa bilið á milli tilbúins hugarheims og hins raunverulega heims. Magnaður fyrirlestur. Í lokin var hann spurður hvað það þýði að vera "normal". Hann hugsaði sig um og svaraði síðan „Það að vera normal er að viðurkenna hversu einstakur þú ert. Það er óeðlilegt að vera eins og aðrir".

Með kveðju Sigríður Jónsdóttir, ACG markþjálfi og ráðgjafi
ifokus.is 

Hæfileikar og styrkleikar gegna viðamiklu hlutverki í velgengni þeirra sem glíma við ADHD einkenni. Þegar einstaklingur með lélega einbeitningu er að fást við verkefni sem honum finnast skemmtileg á hann auðvelt með að halda einbeitningu. Þegar honum leiðist verkefnið hverfur einbeitningin og erfitt reynist að ljúka því. Það er mikilvægt fyrir alla hvort sem þeir glíma við ADHD eða ekki að finna út hvar áhugasviðið liggur og taka stefnuna á að virkja áhugamálin. Þannig getur einstaklingurinn stuðlað að velgengni í lífinu. Það er mikill lækningarmáttur fólgin í því að finna hæfileikana því þeir gefa tilgang og markmið. Án tilgangs og markmiða erum við stefnulaus, áttavillt og tökum oft hvatvísar ákvarðanir.

Sif Vígþórsdóttir skólastjóri Norðlingaskóla komst svo vel að orði þegar hún sagðist vera á móti þessum greiningum og þeim skamstöfunum sem notaðar eru á fólk.. Því ekki þá að kalla ADHD í staðinn GOS: Geislandi ofvirkur snillingur.

Nýlegar rannsóknir gefa til kynna að ADHD sé í raun skortur á hvata til framkvæmdar. Hér má lesa nánar um þessa rannsókn:http://news.health.com/2009/09/09/motivation-may-be-root-adhd/.

Í bókini "Að morgni var ég alltaf ljón" eftir Arnhild Lauveng segir hún frá því hvernig hún veiktist af geðklofa 17 ára gömul. Næstu 10 árin lá hún samanlagt 8 ár i á geðdeild, mjög veik. Draumur hennar hafði verið að verða sálfræðingur en sérfræðingar voru fljótir að eyða þeim draumi. Þeir töldu hana það veika að hún myndi aldei ná sér, hvað þá að hún gæti  stundað nám. Hún var sett í iðjuþjálfun þar sem hún átti  að móta bleikar kúlur.  Henni fórst það illa úr hendi. Sérfræðingarnir mátu það svo að þar sem hún hefði ekki getu til að sinna þessu einfalda verkefni gæti hún ekki farið í skóla. Hún segir í bók sinni að þarna hafi menn gert mistök, þeim láðist að leita eftir löngunum hennar. Arnhild hafði enga löngun til og sá engan tilgang í að vinna með bleikar frauðkúlur. Síðar var áherslum breytt í bæjarfélagi  hennar og varð endurhæfing geðsjúkra meira starfsendurhæfingarmiðuð. Þetta varð til þess að Arnhild byrjaði í skóla. Í dag er hún útskrifuð sem sálfræðingur, laus við geðklofaeinkenni.

Nýlega var viðtal við formann geðlæknafélagsins í fjölmiðli. Kom þar fram að notkun lyfja við ADHD í Svíþjóð væri þriðjungi minni en  á Íslandi. Sagði formaðurinn að flestir þeirra sem notuðu lyf hér á landi væru drengir á aldrinum 5-20 ára. Taldi hann að brýnt væri að bæta þjónustu í skólakerfinu og tryggja það að þeir nemendur sem eru með athyglis- eða hegðunartruflanir fái alhliða þjónustu í skólanum, bæði hjá kennurum og heilbrigðiskerfinu.

Einn mikilvægasti þáttur menntakerfisins ætti að vera uppgötvun á hæfileikum nemenda. Norðlingaskóli gerir áhugasviðssamninga við nemendur sína þar sem nemendur ástunda áhugasvið sín vikulega, tvæt skólastundir í viku. Sif skólastjóri telur mikilvægara að útskrifa nemendur sína með góða sjálfsmynd en háar einkunnir.

ADD Coach Academy( ADDCA ) er fremsti ADHD markþjálfunarskóli í heimi.ADDCA  grundvallar nálgun sína á  ADHD einstaklingum þannig að hver og einn einstaklingur hafi guðdómlega hæfileika. Rík áhersla er lögð á að til að ná árangri með ADHD þurfi einstaklingar að finna hæfileika sína. Barbara Luther kennari í ADDCA og ég áttum fyrir nokkrum árum samtal um hversu miklu þetta skiptir í lífi þeirra sem glíma við ADHD. Okkar niðurstaða var að hæfileikarnir vegi  90%. Ég hef unnið með fjölda einstaklinga sem hafa átt í erfiðleikum með einbeitningu og úthald þar til þeir fóru að hlusta eftir hæfileikum sínum. Þetta getur reynst fólki erfitt því það útheimtir að viðkomandi endurskoði hugmyndir sínar um það hvað það er að ná árangri og hvað skiptir máli. Lykilnn er að þora að sleppa tökunum til að geta fundið sjálfan sig.

Niðurstaða mín er sú að uppgötvun hæfileika er gríðarlega mikilvæg fyrir alla hvort sem þeir eru með ADHD eða ekki. Einblínum ekki á greiningar, heldur skoðum manneskjuna. Hver ertu? Hvaða hæfileika hefur þú fengið í vöggugjöf? Með breyttri sýn á einstaklinga getum við dregið úr greiningum og farið að horfa á einstaklinginn sem heilan og hæfan.