Svona er mín sýn á .ADHD

Ég hef áður birt þessa grein hér á DV en mig langar aftur í tilefni ADHD vitundavikunar.

Hæfileikar og styrkleikar gegna viðamiklu hlutverki í velgengni þeirra sem glíma við ADHD einkenni. Þegar einstaklingur með lélega einbeitningu er að fást við verkefni sem honum finnast skemmtileg á hann auðvelt með að halda einbeitningu. Þegar honum leiðist verkefnið hverfur einbeitningin og erfitt reynist að ljúka því. Það er mikilvægt fyrir alla hvort sem þeir glíma við ADHD eða ekki að finna út hvar áhugasviðið liggur og taka stefnuna á að virkja áhugamálin. Þannig getur einstaklingurinn stuðlað að velgengni í lífinu. Það er mikill lækningarmáttur fólgin í því að finna hæfileikana því þeir gefa tilgang og markmið. Án tilgangs og markmiða erum við stefnulaus, áttavillt og tökum oft hvatvísar ákvarðanir.

Sif Vígþórsdóttir skólastjóri Norðlingaskóla komst svo vel að orði þegar hún sagðist vera á móti þessum greiningum og þeim skamstöfunum sem notaðar eru á fólk.. Því ekki þá að kalla ADHD í staðinn GOS: Geislandi ofvirkur snillingur.
Nýlegar rannsóknir gefa til kynna að ADHD sé í raun skortur á hvata til framkvæmdar. Hér má lesa nánar um þessa rannsókn: http://news.health.com/2009/09/09/motivation-may-be-root-adhd/

Í bókini "Að morgni var ég alltaf ljón" eftir Arnhild Lauveng segir hún frá því hvernig hún veiktist af geðklofa 17 ára gömul. Næstu 10 árin lá hún samanlagt 8 ár i á geðdeild, mjög veik. Draumur hennar hafði verið að verða sálfræðingur en sérfræðingar voru fljótir að eyða þeim draumi. Þeir töldu hana það veika að hún myndi aldei ná sér, hvað þá að hún gæti stundað nám. Hún var sett í iðjuþjálfun þar sem hún átti að móta bleikar kúlur. Henni fórst það illa úr hendi. Sérfræðingarnir mátu það svo að þar sem hún hefði ekki getu til að sinna þessu einfalda verkefni gæti hún ekki farið í skóla. Hún segir í bók sinni að þarna hafi menn gert mistök, þeim láðist að leita eftir löngunum hennar. Arnhild hafði enga löngun til og sá engan tilgang í að vinna með bleikar frauðkúlur. Síðar var áherslum breytt í bæjarfélagi hennar og varð endurhæfing geðsjúkra meira starfsendurhæfingarmiðuð. Þetta varð til þess að Arnhild byrjaði í skóla. Í dag er hún útskrifuð sem sálfræðingur, laus við geðklofaeinkenni.

Einn mikilvægasti þáttur menntakerfisins ætti að vera uppgötvun á hæfileikum nemenda. Norðlingaskóli gerir áhugasviðssamninga við nemendur sína þar sem nemendur ástunda áhugasvið sín vikulega, tvæt skólastundir í viku. Sif skólastjóri telur mikilvægara að útskrifa nemendur sína með góða sjálfsmynd en háar einkunnir.

ADD Coach Academy( ADDCA ) er fremsti ADHD markþjálfunarskóli í heimi.ADDCA grundvallar nálgun sína á ADHD einstaklingum þannig að hver og einn einstaklingur hafi guðdómlega hæfileika. Rík áhersla er lögð á að til að ná árangri með ADHD þurfi einstaklingar að finna hæfileika sína. Barbara Luther kennari í ADDCA og ég áttum fyrir nokkrum árum samtal um hversu miklu þetta skiptir í lífi þeirra sem glíma við ADHD. Okkar niðurstaða var að hæfileikarnir vegi 90%.

Ég hef unnið með fjölda einstaklinga sem hafa átt í erfiðleikum með einbeitningu og úthald þar til þeir fóru að hlusta eftir hæfileikum sínum. Þetta getur reynst fólki erfitt því það útheimtir að viðkomandi endurskoði hugmyndir sínar um það hvað það er að ná árangri og hvað skiptir máli. Lykilnn er að þora að sleppa tökunum til að geta fundið sjálfan sig.
Niðurstaða mín er sú að uppgötvun hæfileika er gríðarlega mikilvæg fyrir alla hvort sem þeir eru með ADHD eða ekki. Einblínum ekki á greiningar, heldur skoðum manneskjuna. Hver ertu? Hvaða hæfileika hefur þú fengið í vöggugjöf? Með breyttri sýn á einstaklinga getum við dregið úr greiningum og farið að horfa á einstaklinginn sem heilan og hæfan.

Sigríður Jónsdóttir ACG markþjálfi og ICADC ráðgjafi

Ég  starfa  sem ADHD markþjálfi og hef  mikinn áhuga á leiðum sem er hægt að fara til að draga úr einkennum.  Nýlega fékk ég  í lið með mér Bandarískan lækni Dr.Sanford Newmark en í dag er hann ráðgefandi fyrir starfsemi mína Í Fókus.

Sanford gaf út  bókina „ADHD without Drugs" eða ADHD án lyfja árið 2010. Bókin veitir góðar upplýsingar um heildrænar leiðir til að vinna með ADHD, án lyfjanotkunar. Rétt er að  taka það skýrt fram að í bók sinni er hann ekki alfarið á móti notkun lyfja við ADHD.Sandford álítur að allir sem glíma við ADHD ættu að taka inn omega fitusýrur. Hann styrður þessar fullyrðingar sínar annarsvegar með reynslu sinni af meðferðum við ADHD en einnig vísar hann í rannsóknir sem gerðar hafa  verið.

Næstum allar rannsóknir á þessu sviði gefa  til kynna að börn með ADHD hafi minna magn omega-3 í líkama sínum samanborið við einstaklinga sem eru ekki greindir með ADHD.. Hann segir þetta áhyggjuefni og tekur fram að börn almennt fái ekki nægilega mikið að omega fitusýrum. Ekki er vitað af hverju þetta stafar. Í rannsókn þar sem unglingar  með og án ADHD  borðuðu jafnstóra skammta af omega-3 og 6 mældust  ADHD unglingarnir með lægra innihald af omega 3 og 6 fitusýrum. Sandford telur  mikilvægt sé  rannsaka betur hvort  ADHD einstaklingar eigi erfiðara með upptöku á omega fitusýrum.

Í flestum rannsóknum - ekki öllum hafa börnum með ADHD bætt frammtistöðu sína þegar þeim eru gefnar omega fitusýrur (dregið hefur úr einkennum).

Í Breskri rannsókn var 40 börnum með ADHD og lærdómserfiðleika gefin annað hvort fiskiolía eða olífu olía, sem var notuð í sambanburðahópnum.  Rannsóknin leiddi í ljós  að ADHD einkenni minnkuðu mikið og lærdómsgeta batnaði til muna hjá þeim sem tóku inn fiskiolíuna. .

Í annari rannsókn sem gerð var á 117 börnum í þrjá mánuði var útkoman þessi: Ekki aðeins minnkuðu ADHD einkennin, heldur urðu miklar framfarir í námi:

Lestur:                                

Þátttakendur sem tóku omega 3 : 9,5 mánaða aukning

Þáttakendur sem tóku plasebo: 3,3 mánaða aukning

Stafsetning:

Þáttakendur sem tóku omega 3: 6,6  mánaða aukning

Þáttakendur sem tóku plasebo: 1,2 mánaða aukning

Rannsóknin sem tók þrjá mánuði sýndi fram á að þeir sem tóku fiskiolíuna bættu sig um 9,5 mánaða framfarir á meðan þeir sem tóku ólífuolíu bættu sig aðeins um þrjá mánuði.

Því ekki að bæta omega fitusýrum við þá meðferð sem að barnið þitt er að fá í dag - það sakar ekki að gera tilraunir!

Vel er þekkt að fólk með ADHD að glíma við svefnvandamál. Svefninn er okkur gríðarlega mikilvægur og getur haft áhrif á athyglina.

18.okt.2006 birti Morgunblaðið grein þar sem sagt er frá doktorsritgerð á sviði taugasálfræði eftir Sólveigu Jóndsóttur. Meginniðurstaða doktorsritgerðarinnar er að það sé grundvallaratriði að gera ítarlega greiningu á börnum, sem  talin eru hafa ADHD, því einkenni um athyglisbrest og ofvirkni geti í sumum tilfellum skýrst af algengum fylgikvillum eins og t.d. málþroskaröskun, svefntruflunum og hegðunarvandamálum, sem þarfnast sértækrar meðferðar.

Snemma á þessu ári birti Reykjavík Síðdegis viðtal við Helga Gunnar Helgason sem er svefntæknifræðingur hjá Fusion Sleep í USA. Vilja þeir meina að góður hópur þeirra sem hefur fengið ofvirknigreiningu séu í raun að glíma við langvarandi sögu af svefntruflunum.

Hann útskýrir jafnframt að t.d fótaóeirð og hrotur eyðileggja gæði svefns sem veldur því að börn fái ekki þann endurnærandi svefn sem þau þurfa. Stórir nef - og eða hálskirtlar geta orsakað hrotur og teppa öndunarveginn sem veldur því að líkaminn fær ekki nægt súrefni sem svo hefur áhrif á gæði svefnsins. Öfugt við fullorðna sem upplifa alla jafna slen þegar þeir eru þreittir þá upplifa börn sem þjást af svefnskorti bæði skerta athygli auk erfiðrar hegðunar. Að sögn Helga er talað um að hátt í 10% barna séu með hrotur, 2-4 prósent glíma við kæfisvefn ( öndunarhlé).

Leggja þeir hjá Fusion Sleep áherlsu á það að uppfærða barnalækna um að skoða first hvort að um svefnvanda sé að ræða áður en að gerð er ADHD greining. Hann sagði jafnframt að ætla mætti að dágóður hluti þeirra sem hafa ofvirknigreiningu séu í raun og veru að glíma við svefntruflanir. Helgi upplýsir einnig í viðtalinu að gæði svefnsins mætti meðal annars bæta með því að skoða hvort að kritlar í öndunarvegi þrengdu að öndunarvegi auk þess sem að of lítið járn gæti valdið fótaóeirð.

Árið 2008 birti Morgunblaðið grein um rannsókn sem Háskólinn í Genf stóð að. Tveir hópar fólks fengu mismunandi verkefni á sviði minnis- og lærdómsgetu. Annar hópurinn fékk 8 tíma nætursvefn en svefn hins hópsins var truflaður. Í ljós kom að hópurinn sem svaf vel stóð sig mun betur í verkefnum sínum en sá sem svaf lítið eða illa.Samkvæmt rannsóknini virðist samband milli taugafruma í heilanum virðist styrkjast með góðum næstursvefni en það er lykillinn að góðu minni og lærdómshæfileikum.

Hér er samantekt frá mér um  hvað of lítill svefn getur haft  afar mikil áhrif á fullorðna  og valdið einhverjum af eftirtöldum einkennum:

• Styttri athygli


• Minni styrk


• Gleymska


• Tíðari mistök


• Aukin pirringur og skapsveiflur

• Hægari viðbragðstími


• Skert dómgreind


• Skert geta til að taka ákvarðanir

Hljómar mikið eins og ADHD, er það ekki? 

Hér eru ráð frá mér til að bæta svefninn:

1.    Taktu ákvörðun um að setja svefninn í fyrsta sæti. Rifjaðu upp af hverju svefn er mikilvægur.

2.    Þegar þú finnur „svefngluggann" poppa upp sem þýðir að þú þarft að fara sofa, ekki horfa framhjá honum. Þú gætir þurft að bíða í 1-2 tíma eftir því að þig syfji aftur.

3.    Settu Epsom salt í baðvatnið. Það inniheldur magnesium og er það slakandi og róandi fyrir svefninn.

4.    Farðu að sofa á sama tíma á kvöldin. 30-60 mínútur fyrir svefn skaltu fara undirbúa þig fyrir svefninn.

5.     Ekki stunda líkamsrækt seint á kvöldin. Endorphin heldur þér vakandi. 

6.    Forðastu spennu á kvöldin.

7.    Notaðu slökunaraðferðir til að hjálpa þér að sofna. Hugleiðsla og slökun með aðstoð geisladiska getur verið gagnleg. 

8.       Skoðaðu jákvæða og neikvæða atburði dagsins og gerðu hann upp.

9.    Magnesium er samkvæmt dr Natasha( Meltingarvegurinn og Geðheilsan ) steinefni sem að ADHD einstaklinga skortir. Hann lýsir sér m.a í svefntruflunum, vöfðakrömpum, kippum og spennu, kvíða, streitu og pirringi svo eitthvað sé nefnt. Magnesium auðveldar slökun, að sofna betur og sofa betur.

10.  Camillute eða sleepytime te geta hjálpað.

11.  Sjónvarp eða tölva ætti ekki að vera í svefnherbergi. 

12.  Hafðu myrkur í herberginu, birta getur truflað.

13.  Opinn gluggi getur bætt gæði svefn. Ef kalt er úti er gott að vera vel klæddur til að kuldinn trufli ekki svefninn.

14.  Koffein getur valdið erfiðleikum með að sofna og  skert gæði svefnsins.

15.  Ef þú tekur „kríu" yfir daginn þá getur það haft áhrif á hvenær þú getur sofnað.

16.  Ef lyf valda svefnleysi, talaði við lækninn þinn um það. 

17.  Stórir nefkirtlar geta valdið kæfisvefnseinkennum: Þú hvílist fyrir vikið ekki vel. og þeir geta haft áhrif á skapgerð barna, ofvirknieinkenni o.fl.

18.  Settu mörk. Ekki leyfa símhringingar eða heimsóknir t.d. eftir kl. 10 á kvöldin.

19.  Settu þér það markmið á að vera komin heim á skikkanlegum tíma á virkum dögum til að geta farið snemma að sofa.

20.  Sykur ætti ekki að vera á boðstólum fyrir ADHD einstakinga. Sykur veldur þreytu, hefur áhrif á blóðsykurinn og veldur því að erfitt getur verið að vakna á morgnana.

21.  Láttu kanna hjá þér járn, skjaldkirtilinn, blóðsykurinn, járnið og B 12 vítamín með blóðprufu hjá lækni. Aldrei að vita nema skortur á þessum efnum geti útskýrt þreytu og erfiðleika með að vakna á morgnana.

22.  Gersveppurinn getur valdið síþreytu og orkuleysi, en gersveppaóþol er algengt hjá fólki með ADHD.

23.  Leitaðu til næsta grasalæknis um róandi jurtablöndu sem hefur áhrif á svefninn. Til er blanda sem bæði getur haft róandi áhrif, minnkað kvíða og þráhyggjur.

Sigríður Jónsdóttir ADHD markþjálfi, ICADC ráðgjafi - sjá nánar á Facebook: Í Fókus

Sjúkdómar tengdir taugakerfi sem orsakast af Candida sveppasýkingu - tekið úr bók Hallgríms Magnússonar og Guðrúnar Bergman um Gersveppinn:

• Erfiðleikar með að sofna


• Erfiðleikar með að sofa


• Erfitt að vakna á morgnana


• Erfitt að halda sér vakandi


• Síþreyta


• Úthaldsleysi


• Þunglyndi


• Áhugaleysi/ skortur á gleði


• Grátköst


• Uppnám


• Sífelldar áhyggjur


• Fælni eða ótti


• Hræðsluköst


• Kvíði eða taugaspenna


• Stöðugar efasemdir


• Pirringur


• Hugarórar


• Oskynjanir


• Skjálfti/hrollur


• Kvíði sem hellist skyndilega yfir


• Tilfinningaórói


• Ofvirkni


• Truflanir á jafnvægisskyni


• Svimaköst


• Tímabundið minnisleysi


• Svimmi - léttur


• Svimi - eins og allt snúist fyrir augunum


• Svimi- við það að skipta um stöðu


• Einbeitningarerfiðleikar


• Heilaþoka


• Óákveðni


• Minnistruflanir


• Námserfiðleikar


• Erfiðleikar við skipulegt tal


• Erfiðleikar við að skrifa


• Bragðskyn minnkar eða hverfur


• Lyktarskyn minnkar eða hverfur


• Sjóntruflanir


• Truflun á fókus augnanna


• Tvöld sjón


• Heyrnarskerðing


• Sónn í eyra


• Slæm hitajöfnun í líkamnum - of heitt eða of kalt


• Höfuðverkir - mígreni


• Streituverkir


• Kinn - eða ennisholuverkir


• Dofi, aðallega í útlimum

Það er ekki spurning í mínum huga að candida gersveppurinn hefur alvarleg áhrif á fókusinn okkar. Verum vakandi yfir líkama okkar og hvað við setjum ofaní okkur.