Áður en skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis var gefin út fyrir réttum þremur árum, var fengið mat sálfræðinga á því hver áhrif hennar gætu orðið er hún kæmi fyrir almenningsjónir. Reynt var að meta hvort hér yrðu uppþot og hvort ráðist yrði á stjórnmálamenn og stjórnendur og eigendur hinna föllnu banka. Þessi varúðarráðstöfun var sjálfsögð, enda efni skýrslunnar hrikaleg lýsing á samkrulli íslenskra stjórnmála og viðskipta og afleiðingum þess, líklega stærsta fjármálahruni sögunnar, og er þá ekki miðað við hina frægu höfðatölu. Enginn var sem betur fer drepinn, en farið var að heimilum nokkurra stjórnmálamanna sem þegið höfðu háar fjárhæðir af fjármálafyrirtækjum og þess krafist að þeir segðu af sér. Þáverandi formaður Sjálfstæðisflokksins, Geir H. Haarde, sagðist myndu skila tugum milljóna sem flokkurinn hafði þegið af FL-Group og Landsbankanum.

Þann 28. ágúst 2011 skipaði Alþingi rannsóknarnefnd til að rannsaka aðdraganda og orsakir fyrir falli sparisjóðanna og aðdraganda þess. Nefndin átti að skila lokaskýrslu í fyrrasumar en í lok febrúar tilkynnti forseti Alþingis að nefndin þyrfti að minnst fjóra mánuði til viðbótar. Þeir sem til þekkja segja efni þeirrar skýrslu svo hroðalegt að jafnvel skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis muni blikna í samanburði. „Skýrslan verður örugglega enn harðari áfellisdómur yfir pólitískri spillingu á Íslandi, en skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis var“, segir Þorvaldur Logason, höfundur væntanlegrar bókar um spillingu: „Eimreiðarelítan: Eignastrípun Íslands“. 

Hægt er að fá smjörþefinn af efni bókarinnar á vefnum www.spillingin.is. Þar er birtur í drögum kafli sem lýsir því hvernig sparisjóðir landsmanna voru rændir innanfrá, allt saman vandlega rökstutt og heimfært. „Völdin nýta valdaelítur í eigin þágu, iðulega með það að lokatakmarki að eigna sér fé annarra“, segir í kaflanum. „Til að gera þetta mögulegt þurfa valdaelíturnar að ná völdum í þeim lykilstofnunum samfélagsins sem stýra löggjöf, framkvæmd og eftirliti ásamt þekkingarvaldinu (háskólum, fjölmiðlum og lögskýringarvaldi).“ 

Það er kunnara en frá þurfi að segja, að rán sparisjóðanna heppnaðist prýðilega. Örfáir auðguðust ótæpilega og skildu eftir sig sviðna jörð og almenning í sárum.

Varla kemur á óvart að stjórnmálamenn og vildarvinir koma þarna mjög við sögu, ekki síst úr tveimur af gömlum valdaflokkunum fjórum. Ég læt lesendum eftir að finna út við hverja er átt. Þeim tveimur flokkum liggur skiljanlega mjög á að komast til valda á ný, eftir tímabundinn ímyndarvanda. Og það er allt til reiðu. Skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis gleymd og búið að taka dálítið til án þess að raska svo nokkru nemi hinu gamalgróna valdakerfi. Það ætti að geta hökt fram að næsta hruni. 

Silfurskeiðarbandalagið hefur gleypt krítarmola og stráð hveiti á loppurnar. Í raun er dálítið fyndið að flokkar sem áttu drýgstan þátt í að koma tugþúsundum heimila á kaldan klaka skuli um það bil að komast til valda á ný með blíðmælgi um að þeir ætli að bjarga heimilunum. Opnið litlu kiðlingar, þetta er hún mamma ykkar. 

Ein alvarlegustu mistök ríkisstjórnarflokkanna var að taka ekki á skuldakrísu heimilanna strax með almennum aðgerðum. Afdrifaríkast var að eyðileggja stjórnarskrárferlið, höfuðógnina við gamla hrunkerfið. Þar munaði um ítök valdaelítunnar í lykilstofnunum samfélagsins, þeirrar sem rændi sparisjóði landsmanna. Og bankana.

Tímabært að kveðja fjórflokkinn. XL á laugardag.

(Pistillinn birtist í DV 24. apríl 2013)

Af hverju ætti maður að kjósa ríkisstjórnarflokkana tvo, Samfylkingu eða Vinstri græn? Af hverju að kjósa staðgengla þegar maður getur fengið „the real thing“, Sjálfstæðisflokk og Framsóknarflokk?

Það er hægt að tala um „taktísk“ mistök í stjórnarskrármálinu eða heimsku. Pólistískt og siðferðilega er hins vegar um að ræða hrein og klár svik.

Ríkisstjórnarflokkarnir fráfarandi áttu þann kost að fara að vilja yfirgnæfandi meiri hluta kjósenda í þjóðaratkvæðagreiðslu og samþykkja frumvarp að nýrri stjórnarskrá. Þá stæði núna upp á Framsóknarflokk og Sjálfstæðisflokk að svara því í kosningabaráttunni hvort þeir hygðust samþykkja nýju stjórnarskrána eða ekki. 

Þeir hefðu orðið að gefa kjósendum afdráttarlaust svar, því ekkert rúm væri fyrir fimbulfamb og hálfkveðnar vísur. Stjórnarskrárbreytingar verður nýtt þing að samþykkja óbreyttar eða hafna þeim.

Í versta falli hefðu ríkisstjórnarflokkarnir orðið fyrir því (happi) að Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur eyðileggðu stjórnarskrárferlið fyrir landsmönnum. Þeir létu ekki á það reyna heldur gengu sjálfir til verks og slátruðu því.

Það er vel kunnugt að Samfylkingin og Vinstri græn voru aldrei nema hálfvolg gagnvart nýrri stjórnarskrá, en að flokkarnir væru reiðubúnir að ganga svo langt til að koma henni fyrir kattarnef, eftir allt sem almennir borgarar í landinu höfðu lagt af mörkum, það kom á óvart. Þeir gerðu hreinlega sjálfsmorðsatlögu að nýju stjórnarskránni.

Þessir flokkar virðast einskis svífast, ekki fremur en flokkarnir tveir sem þeir leystu af síðastliðin fjögur ár vegna tímabundins ímyndarvanda þeirra síðarnefndu.

Og nú, í kosningabaráttunni, þegja allir gömlu valdaflokkarnir fjórir um nýju stjórnarskrána, eins og þeir lifandi geta. Skiljanlega.

Nýja stjórnarskráin felur ekki aðeins í sér fyrirheit um lífsnauðsynlegar samfélagsumbætur, aukið lýðræði, gegnsæi, vernd fyrir náttúruna, sanngjarna auðlindanýtingu, heilbrigðari stjórnmál og faglega stjórnsýslu. 

Nýja stjórnarskráin gat orðið til þess að græða sár sem hrunið hefur valdið þjóðinni. Blásið landsmönnum nýjan og ferskan anda í brjóst, og gefið þeim von um nýtt og betra samfélag.

Tom Ginsburg, prófessor við Chicago háskóla, orðaði það svo í merkilegri rannsókn sem hann gerði á stjórnarskrárfumvarpinu ásamt alþjóðlegu teymi stjórnlagasérfræðinga: 

„Endurskoðunarferli stjórnarskrár Íslands hefur einkennst af ákaflega mikilli nýbreytni og víðtækri þátttöku. Þótt frumvarpið standi traustum fótum í stjórnskipunarhefð Íslands eins og hún birtist í stjórnarskránni frá árinu 1944 endurspeglar það einnig umtalsvert framlag almennings til verksins og myndi marka mikilvægt táknrænt uppgjör við liðna tíð.“

Að Samfylking og Vinstri græn – ásamt formanni Bjartrar framtíðar – réttlæti ódæðisverk sitt með því að betra sé að koma áfram hinni nýju stjórnarskrá eftir að Sjálfstæðisflokkur og Framsóknarflokkur hafa stóreflt stöðu sína á Alþingi, það er óforskammað og stenst ekki rök. 

Við kunnum að eiga langa ferð fyrir höndum vegna þessa, en eitt er hægt að hugga sig við. Ný stjórnarskrá liggur fyrir. Landsmenn sömdu sér nýja stjórnarskrá og samþykktu í þjóðaratkvæðagreiðslu 20. október síðastliðinn. Sú þjóðaratkvæðagreiðsla er jafnbindandi fyrir núverandi þing og það næsta.

Hvikum hvergi frá nýrri stjórnarskrá. Kjósum Lýðræðisvaktina - XL.

Þegar fjármálaráðherra hrunstjórnarinnar, Árni Mathiesen, hélt á fund Alþjóða gjaldeyrissjóðsins í Washington 9. október 2008 var skrapað saman handa honum reiðufé í útlendum gjaldeyri. Ekki var hægt að treysta því að greiðslukort ráðherrans yrði tekið gilt.

„Ég held ég hafi nánast verið með síðasta gjaldeyrinn úr Seðlabankanum, því að þeir höfðu látið Kaupþing hafa allan gjaldeyrisforðann sem þeir voru með hérna heima þannig að það voru engir peningar eftir í Seðlabankanum. Seðlabankinn hafði skrapað botninn til þess að láta okkur fá seðlana,“ sagði Árni síðar.

Stutt sjónvarpsviðtal í Leifsstöð, rétt um það bil sem Árni var að stíga um borð í flugvélina, leyndi engu um panikkástandið sem ríkti þennan örlagaríka októbermánuð. Ráðherrann var í svitakófi, og lái honum hver sem vill. 

Seðlabankastjórinn, Davíð Oddsson, hafði sem sagt tveim dögum áður lánað Kaupþingi nær allan handbæran gjaldeyrisforða landsins á umræddum tíma, 500 milljónir evra. Reyndar fékk Kaupþing lán til viðbótar uppá 100 milljónir evra. Engin lánasamningur var gerður og ekkert er vitað um ástæður lánveitingarinnar. Aðeins að 500 milljónirnar runnu til Deutsche Bank. 

Landsmenn hafa ekki enn fengið að vita hvers vegna þessum verðmætum þeirra var sóað í fallít banka, því íslenskir stjórnmálamenn komast upp með að umgangast kjósendur eins og sauðfé.

Málaleitan fjármálaráðherrans varð um síðir til þess að Seðlabankinn fékk erlendan gjaldeyri, lán frá AGS og Norðurlöndunum, um 3,4 milljarða evra. Hættunni á vöruskorti og hugsanlegum uppþotum af þeim sökum var afstýrt, en landsmenn greiða nú um 90 milljarða króna á ári í vaxtakostnað af erlendum lánum, auðvitað af gjaldeyristekjum þjóðarbúsins. - Við eigum eftir að súpa seyðið af hruninu lengi enn, hvað allir athugi.

Í lok nóvembermánaðar 2008 stefndi í að við ættum ekki handbæran gjaldeyri til þess að flytja inn matvæli, lyf og olíu. Lánstraust landsins var skiljanlega ekki neitt. Ísland var fyrsta frétt í helstu fjölmiðlum heimsins fyrir hið stórbrotna fjármálahrun og algera vanhæfni stjórnvalda. Robert Z. Aliber, prófessor emeritus við háskólann í Chicago, sagði um íslensk stjórnvöld að ólíklegt væri að nýir leiðtogar sem væru valdir af handahófi úr símaskrá gætu valdið jafn miklum efnahagslegum glundroða.

Dæmið sem nefnt var hér að ofan er lýsing á stjórnmálakerfi sem komið er í þrot vegna glórulausrar spillingar, en vanhæfni er alltaf fylgifiskur spillingar. Hægt væri að nefna ýmis önnur dæmi sem sýna hið sama.

Nú er eins og þetta hafi allt saman gleymst. Kosningabaráttan fer fram eins og ekkert hafi í skorist, engin rannsóknarskýrsla Alþingis komið út og ekkert hrun orðið. Þar eiga lélegir valdþjónkandi fjölmiðlar ríkan þátt.

Hugsanlega hefði verið betra ef gjaldeyrislánin hefðu dregist og hér hefði orðið vöruskortur. Ef til vill hefði landsmönnum þá orðið betur ljóst að hin íslenska stjórnmálaelíta keyrði landið í algert þrot. 

Þetta samstillta gamlagróna klíkuverk, sem þykist eiga landið og miðin, neitar samt sem áður að láta sitt af hendi en reynir að halda í horfinu, bíða af sér ólguna vegna hrunsins og treystir á gleymsku, aðgerðarleysi og fáfræði kjósenda.

Skýrasta dæmið um það er hvernig meiri hluti núverandi ríkisstjórnarflokka á Alþingi hafði að engu vilja kjósenda í þjóðaratkvæðagreiðslu en samdi við „systurflokka“ sína í stjórnarandstöðu og kom í veg fyrir að nýja stjórnarskráin gæti orðið að veruleika.

Rótgróin valdakerfi gefa aldrei neitt eftir sjálfviljug.

Að kjósa einhvern af grónu valdaflokkunum fjórum er að kyssa á vöndinn og biðja um meira af því sama. Þess vegna er uggvænlegt að sjá þann flokkinn sem líklega er mest rotinn af þeim öllum fá fljúgandi byr í skoðanakönnunum.

Góðu fréttirnar eru hins vegar þær, að á kjördag eru öll völd í höndum kjósenda. 

Notum tækifærið 27. apríl. Kjósum samkvæmt samvisku okkar og sannfæringu. 

Sjálfur styð ég Lýðræðisvaktina, XL.

Þorkell Helgason stærðfræðingur spyr á bloggi sínu í dag:

"Hvaða rannsókn skyldi nú hafa farið fram? Hvaða siðferðilegan rétt hefur þetta þing á lokadögum að binda komandi kynslóðir og gera þeim illmögulegt að komast út úr bráðabirgðastjórannarskránni frá 1944? [...] Vita þingmenn hvað þeir eru að gera?"

Mætum á Austurvöll kl. fimm í dag.

Viðburður á facebook - Bjóðið öllum ykkar vinum: http://www.facebook.com/events/263881327080505/

Blogg Þorkels: http://thorkellhelgason.is/?p=1885

Hin glænýja forysta, Árni Páll Árnason, Guðmundur Steingímsson og Katrín Jakobsdóttir eru öll skilgetin afkvæmi stjórnmálamenningar sem til stóð að vinna bug á, breyta, meðal annars með nýrri stjórnarskrá. Líklega var aldrei við því að búast að þeirra kynslóð myndi leiða breytingarnar, en hugsanlegt að yngra fólk í flokkunum taki við sér. Líka er hugsanlegt að slík endurnýjun geti ekki átt sér stað innan flokkanna, að þeir verði áfram dragbítur á þróun samfélagsins. 

Umgengni nýrrar kynslóðar flokksforingja gagnvart grundvallarhugmyndum um lýðræði bendir til þess að hin skaðvænlega stjórnmálamenning geti náð að endurnýja sig, þrátt fyrir þær ógöngur sem hún hefur leitt okkur í og þrátt fyrir góð fyrirheit eftri hrun.

Þingsályktun var samþykkt með 63 atkvæðum á Alþingi þann 28. september 2010. Ályktunin var gerð í kjölfar skýrslu rannsóknarnefndar Alþingis, sem þá var þingmönnum enn í fersku minni. Þar segir meðal annars.

„Alþingi ályktar að taka verði gagnrýni á íslenska stjórnmálamenningu alvarlega og leggur áherslu á að af henni verði dreginn lærdómur. Alþingi ályktar að skýrsla rannsóknarnefndar Alþingis sé áfellisdómur yfir stjórnvöldum, stjórnmálamönnum og stjórnsýslu, [... .]”

Fyrsta atriðið sem tiltekið var í upptalningu á löggjöf sem þyrfti að endurskoða vegna þessa áfellisdóms var stjórnarskrá Íslands.

Magnað ferli hófst og nú liggur fyrir langþráð vandað frumvarp að endurskoðaðri stjórnarskrá, stjórnarskrá sem réttilega mætti kalla fyrstu stjórnarskrá landsmanna, stjórnarskrá sem þeir hafa sjálfir samið. Stjórnarskrá sem 67,5% kjósenda hafa lýst yfir stuðningi við í þjóðaratkvæðagreiðslu.

Þá sátt og þann lýðræðislega vilja virðist meiri hluti Alþingis ætla að sniðganga undir merkjum hinnar „nýju forystu“. Hrollvekjandi og lofar ekki góðu.

Undanfarið hefur hefur því verið gefið undir fótinn, innan Alþingis og utan, að ekki þurfi endilega að lúta niðurstöðu almennra kosninga. Það fari eftir ýmsu sem mætti hugsa sér eftirá, svo sem því hvaða kjósendur mættu ekki á kjörstað og hvað þeir voru að hugsa. Þetta er ekki bara hlægileg della, heldur beinlínis tilræði við lýðræðislegt samfélag. Á hvaða leið erum við?

Þingmenn ættu ekki að gera sér upp hneykslun heldur grípa fegins hendi breytingartillögu þingmannsins Margrétar Tryggvadóttur og samþykkja nýja stjórnarskrá sem víðtæk sátt ríkir um meðal landsmanna. - Ósætti milli trausti rúinna stjórnmálaflokka á Alþingi eru engin tíðindi heldur fyrirséð og skipta engu máli nema af því leyti sem það þvælist fyrir málum sem horfa til heilla fyrir fólkið í landinu. Það er saga stjórnarskrármálsins. 

Ef meiri hluti Alþingis vill ganga hreinlega til verks, þá er líka hægt að taka breytingartillögu stjórnskipunar- og eftirlitsnefndar á dagskrá aftur og klára stjórnarskrármálið þannig. – Í því felst, að sjálfsögðu, að láta minni hluta þingsins ekki komast upp með valdarán. Í því felst að hafa dug og þor til að snúa af óheillabraut. Enn er lag þótt tíminn sé naumur.

-----------------

Mætum á Ingólfstorg í dag kl. 15.

Þetta er okkar stjórnarskrá!

Ræðumenn:

• Valgerður Bjarnadóttir, alþingismaður 


• Gunnar Hersveinn, rithöfundur

Tónlist: Jói Hjöll og Gunni Páls leiða slagverkssveit sína í drynjandi búsáhaldatakti. - Mætum með potta og pönnur og tökum undir. Fjölmennum!

Fundarstjóri: Sigríður Ólafsdóttir, lífefnafræðingur

Sjá nánar á facebook >>  Bjóðið vinum.