Þær upplýsingar sem komu fram á ársfundi Orkuveitu Reykjavíkur í gær setja vinnu við rammaáætlun í uppnám. Forsvarsmenn fyrirtækisins viðurkenndu að of hratt hafi verið gengið í uppbyggingu jarðvarmavirkjana á undanförnum árum og að afleiðingarnar séu illviðráðanlegar, t.d. brennisteinsvetnismengun í byggð og förgun affallsvatns. Í þessu ljósi vekja tillögur um rammaáætlun ugg.

Samkvæmt tilögum rammaáætlunar á að reisa fjölda jarðvarmavirkjana á Suðvesturlandi og Norðausturlandi. Ellert Grétarsson, ljósmyndari og stjórnarmaður í Náttúruverndarsamtökum Suðvesturlands, tók svo til orða á netinu í gær: ,,Ef mengun frá einni virkjun er vandamál, þá getum við ímyndað okkur hvernig mengunin verður frá allt að 16 jarðvarmavirkjunum í námunda við byggð." Við þessum ummælum brást Karl Ingólfsson, fyrrverandi stjórnarmaður í Landvernd: ,,Mengun í Hveragerði er barnaleikur miðað við það sem vofir yfir Reykjahlíð við Mývatn. Árlegur útblástur Bjarnarflagsvirkjunar af brennisteinsvetni er áætlaður 9.000 tonn. Þorpið er í 4 km fjarlægt frá virkjuninni og þar með verður þetta fyrsta stóra gufuuvirkjunin í þéttbýli." Samkvæmt nýjustu fréttum er ætlunin að 30 falda orkuframleiðslu Bjarnarflagsvirkjunar til að knýja þungaiðnað á Húsavík. Ómar Ragnarsson hefur vakið athygli á því að þá þurfi ekki að spyrja að leiksklokum, affallsvatn muni eyðileggja Mývatn.

Miðað við þetta er ljóst að rammaáætlun hefur afvegaleitt okkur í umræðunni um virkjanamál. Tillögur hennar um gjörnýtingu jarðvarma byggja á þeirri forsendu að jarðvarmavirkjanir séu umhverfisvænar. Sú skoðun var viðtekin þegar vinna við rammaáætlun hófst fyrir nokkrum árum, en nú vita menn betur og við því þarf að bregðast með því að endurskoða tillögurnar.

Fulltrúi náttúruverndarhreyfingarinnar í verkefnisstjórn rammaáætlunar lagði fram tillögu á sínum tíma um að nær öll svæði yrðu sett í svonefndan biðflokk en einungis örfá svæði færu í virkjanaflokk og verndarflokk. Þetta hefði verið hin eðlilega sáttaniðurstaða og við hefðum getað gefið okkur nokkur ár til viðbótar til að ljúka þeim rannsóknum sem þurfa að fara fram, t.d. á áhrifum virkjana á ferðaþjónustu á hálendinu og Reykjanesskaga og á raunverulegum umhverfisáhrifum jarðvarmavirkjana. Þessari tillögu var hafnað á þeim forsendum að lögfræðingar mætu það svo að lög  leyfðu hana ekki. Niðurstaðan varð því sú að um þriðjungur svæðanna endaði í virkjanaflokki og annar þriðjungur í verndarflokki. Það var því galli í lögunum sem komu í veg fyrir að hægt væri að leita sátta.

Nú verða stjórnvöld að bregðast við þeirri stöðu sem komin er upp. Ein leið er sú að reyna að gera breytingar á tillögunni sem nú liggur fyrir á Alþingi. Það verður þó að teljast ólíklegt að sú leið sé fær miðað við ástandið á Alþingi. Önnur leið væri að hefja þjóðarsáttarsamninga um virkjanamál nú í sumar þar sem fulltrúar ríkisstjórnarinnar, náttúruverndarhreyfingarinnar, orkufyrirtækja og sveitarfélaga yrðu kallaðir að borðinu til að semja tillögu að áætlun um náttúruverndar- og virkjanamál. Slík tillaga myndi kalla á fórnir beggja fylkinga, væntanleg í þá veru að biðflokkur yrði stækkaður en svæðum í virkjanaflokki og verndarflokki yrði fækkað. Slíka tillögu mætti svo bera undir þjóðina þegar efnt verður til kosninga um stjórnarskrártillögur í haust. Ég held að þetta sé eina raunhæfa leiðin til að koma rammaáætlun út úr því öngstræti sem hún hefur ratað í. Það er kominn tími á að hugsa út fyrir rammann.