Stefna – ekki bara sturlun
• 0 athugasemdir • 0 líkar þetta
Anders Breivik er þvert á móti skilgetið afkvæmi stjórnmálastefnu sem legið hefur í iðrum Evrópu í heila öld: fasismans. Sem lagði álfuna í rúst á fyrri hluta liðinnar aldar.
Nýfasískar hreyfingar fóru svo að sækja í sig veðrið á nýjan leik á síðari hluta tuttugustu aldar og hafa nú breiðst út um álfuna eins og illkynja krabbamein. Voðaverk Breiviks er aðeins ein birtingarmynd þeirrar hörku sem færst hefur í stjórnmálin.
Rauveruleg hætta er á víxlverkun ógnar og aukinnar pólaríseríngar á milli öfgastefna af ýmsu tagi sem leitt getur til alls konar átaka.
Þjóðrembuvírusinn
Þjóðarframvarðarflokkur Jean Marie Le Pens í Frakklandi og Framfaraflokkur Mogens Glistrups í Danmörku voru fyrstir hægri öfgaflokka til að ná lýðhylli á áttunda áratugnum, Frelsisflokkur Jorg Haiders í Austurríki á þeim níunda og svo reis Flæmska blokkinn í Belgíu undir lok aldarinnar.
Á fyrsta áratug nýrrar aldar hefur Frelsisflokkur Geert Wilders gert usla í Hollandi, Jobbik-flokkurinn svo gott sem lagt Ungverjaland undir sig og Breski þjóðernisarflokkurinn undir forystu Nick Griffins náð skjótum árangri. Sjá má framrás samsvarandi hreyfinga í Grikklandi, Ítalíu, Rúmeníu og í Slóvakíu. Og út um alla Austur-Evrópu.
Á Norðurlöndunum færðust Danski Þjóðarflokkurinn undir forystu Píu Kærsgaard og Norski framfaraflokkurinn með lítilli fyrirhöfn af jaðrinum og inn á svið viðurkenndra almennra stjórnmála. Nýjustu dæmin eru Sannir Finnar og Svíþjóðardemókratarnir sem náðu góðum árangri í nýliðnum þingkosningum.
Áherlsan er vissulega svolítið mismunandi eftir löndum en sænski fræðimaðurinn Jens Rydgren hefur greint einkenni þessara þjóðernisöfgaflokka sem hafa sameinast í andúð í garð útlendinga – sér í lagi múslima.
Innflytjendur af öðrum uppruna eru sagðir þynna út evrópks þjóðareinkenni, grafa undan samfélagasgerðinni, auka glæpatíðni og stela atvinnu auk þess að éta velferðarkerfið inn að beini. Nýfasískir hægriflokkar sameinast einnig um upphafningu eigin þjóðernis og ásökun á hendur stjórnmálastéttinni fyrir að vera úr takti við venjulegt fólk.
Fyrir vikið hafa þeir liðna tvo áratugi náð aukinni almennri lýðhylli.
Öfgastefnan
Allt þetta endurspeglast í hatursfullu stefnuriti Breiviks upp á 1.518 síður. Hann segist vera í réttlátri baráttu gegn því sem hann kallar menningarmarxisma sem á að hafa grafið um sig á Vesturlundum. En þrátt fyrir ýmsa óra og sérviskuraus heldur hann sig að mestu nokkurn vegin innan hefðbundinnar orðræðu hægri öfgaflokka.
Svo vekur ugg að þótt skoðanir hans séu vitaskuld fráleitar og sumpart glæpsamlegar eru þær settar fram í röklegu innbyrðis samhengi.
Hann er andvígur fjölmenningu, hnattvæðingu, sósíalisma, femínisma, Evrópusambandinu, fjölmiðlum, hommum og félagsfræði sem hann vill útrýma.
Hins vegar hrífst hann af þjóðríkinu, norrænni menningu, kristinni trú, hvíta kynstofninum, musterisriddurum, krossferðunum og hægri öfgaflokkum.
Íslandsórar
Ísland kemur alloft, eða 23 sinnum, fyrir í stefnuriti Breiviks. Hann virðist haldinn svipuðum órum og margir skoðanabræðra hans um að hér sé að finna hreinustu arísku genin – að landið sé því einhvers konar fyrirmyndaríki ný-nasista.
Þó svo að flest okkar hristi nú bara hausinn yfir svona endemis dellu þá hafa samt fjölmargar hreyfingar hér á landi fylgt álíka stefnu, svo sem í samtökum þjóðernissinna á fjórða áratugnum og í Þjóðvarnarfélaginu á þeim fimmta.
Á áttunda og níunda áratugnum var starfræktur félagsskapurinn Norrænn kynstofn sem barðist gegn blöndun við fólk af erlendum uppruna, Félag íslenskra þjóðernissinna var stofnað skömmu fyrir aldamótin og hélt um hríð uppi merkjum kynþáttahyggjunnar þar til Félag framfarasinna tók við keflinu.
Til skamms tíma (á árunum 2006 til 2008) sótti Frjálsyndi flokkurinn í þessa smiðju í umræðum um innflytjendur.
Í seinni tíð hafa skipulagðar þjóðernishreyfingar sprottið upp á nýjan leik sem sumar hverjar eiga í nánu samstarfi við öfgahreyfingar erlendis, svo sem Combat 18 og nýnasista í Blood&Honor-alþjóðasamtökunum.
Að auki hefur stjórnmálaumræða á Íslandi löngum verið gegnsýrð af þjóðernishugmyndum og órum um yfirburði Íslendinga. Því miður virðist margt í hugmyndaheimi nýfasískra hreyfinga falla í frjóan jarðveg á Íslandi.
Enn meiri fjölbreytni
Skotmark Breiviks var ekki valið af handahófi. Verkmannaflokkurinn – með ungliðahreyfinguna (AUF) í fylkingarbrjósti – hefur haldið uppi virkastri andstöðu við þjóðernisstefnu Framfaraflokksins, sem Breivik tilheyrði til skamms tíma. Mér vitanlega er þetta í fyrsta sinn sem viðlíka árás er gerð á einn tiltekinn stjórnmálaflokk.
Ætlunin var að útrýma flokknum. Það tókst ekki.
Magnað hefur verið að fygjast með æðrulausum viðbrögðum Norðmanna við voðaverkunum. Auðvelt væri að mæta hryðjuverkum með enn meiri hörku – eins og varð í kjölfar árásanna í Bandaríkjunum árið 2001.
Þvert á móti segja leiðtogar Norðmanna nú að opna beri samfélagið og víkka faðm Noregs enn frekar, auka við lýðræði, umburðalyndi og fjölbreytni.
Það er enda eina vitið – og svo sannarlega til eftirbreytni.
(Kjallaragrein í helgarblaði DV)
Auglýsing