Síðasta daginn í Brussel notaði ég til að skoða nokkur söfn í borginni.  Ég var einn og yfirgefinn því skólasystkin mín fóru flest í einhver moll eða út í nágrannabyggðir Brussel.  Ég kann því afar vel að vera einn og dóla mér og var bara sáttur við hlutskiptið. Stundum er alveg frábært að vera bara einn að ráfa. 

Þetta var dagurinn minn og hann hófst snemma. 

Ég fór fyrst í Þjóðarsafnið í miðborginni.  Ég sleppti að fara í Margitte safnið sem var alveg við hliðina og sé pínulítið eftir því.  Ég var samt engan vegin fyrir vonbrigðum því stóra safnið þeirra Belga er frábært.  Gríðarlega flott og stór hluti þess neðanjarðar.  Alveg einstakt.  Ofboðslega flott þjónusta og safnverðir á hverju stjái til að aðstoða mann og leiðbeina.  Ég staðnæmdist strax við afar flotta styttu af Lúsífer sjálfum.  Ég þekki ekki myndhöggvarann en gúgglaði hann þegar ég kom aftur heim.  Joseph Geefs.  Stórt nafn í Belgíu.  Þessi stytta greip mig strax og ég skoðaði hana í krók og kima.  Þarna er sjálfur fallni engillinn búin að koma sér út úr himnaríki og situr einn á steini.  Það er eins og hann sjái eftir öllu saman, hann er í þungum þönkum en hálfkrepptur hnefinn vísar til hefndarhugs og gremju.



Flott hvernig þessi stytta sker sig frá englastyttunum. Vængir Lúsífers eru sannarlega djöfullegir.  Við fótskör hins fallna engils er tákn svikseminnar.  Snákurinn.   Hann heldur á einhverju sem ég veit ekki hvað er. Hugsanlega einhverri skrollu.  Vísir lesendur mega gjarnan senda mér tillögur um þetta.

Eftir að hafa virt fyrir mér djöfulinn þá datt ég inn á þessa mynd sem gladdi mitt trúlausa hjarta.  Glettilega fín mynd eftir belgískan súrrelaista sem heitir Paul Delvaux. 



Myndin mynnir óþægilega á dauðadýrkun kristindómsins og blóðvöllinn sem hann hefur skilið eftir sig hvar sem hann hefur troðið niður fæti.  Alveg svakaleg mynd og boðskapurinn gæti ekki verið skýrari. 

Það er eins og það galopnist fyrir skilningarvitin þegar maður skoðar góða list.  Maður verður betri.  Maður batnar.  Maður "mannast".  Listin er jafn mikilvæg fyrir samfélög og matvælaframleiðsla.  Án listarinnar værum við einfaldlega ekki menn, heldur dýr.  Það er eins þáttur listarinnar í íslensku samfélagi sé jafn fyrirlitinn og hann er miklilvægur.  Sama má segja um heimsspekina.  Á herðum hennar hvílir öll pólítík og öll samfélagsrýni.  Það er synd hvað íslenskir heimsspekingar eru slappir að minna á sig.  Sama má segja um listamenn þótt nokkur dæmi séu sem betur fer til af listamönnum sem hafa eitthvað að segja um samfélagið sem þeir búa í.  Málarar mættu vera grimmari.  Ég veit ekki um neinn íslenskan málara sem skiptir sér af samfélagsmálum af einhverju viti (Hallgrímur Helga er undantekning, en hann er sennilega þekktari sem rithöfundur en málari).  Svo ekki sé talað um myndhöggvara.  Þeir eru í útrýmingarhættu á Ísland.  Búnir að höggva sig í inn í einhvern helli þar sem aldrei skín ljós.  Það er alveg hroðalegt hvað listamenn eru slappir að skipta sér af þjóðfélagsmálum.  Þeir segja aldrei neitt!  -Einmitt þegar við þurfum á þeim að halda.  Mest er þetta einhver kaldhæðnishúmor sem frá þeim kemur.  Ofboðslegur doði einkennir öðru fremur íslenska myndlist.

En þetta var útúrdúr.

Svo fór ég aðalbygginguna.  Belgar eru annálaðir lífsnautnaseggir. Jónas Kristjánsson lýsti Brussel þannig að "stunurnar heyrðust milli hæða" á matmálstímum.  Enda er maturinn hryllilega flottur.  Og góður.  Belgar eru vitlausir í krækling og kunna manna best að elda hann.  Annálaðir fyrir nautarækt og svínaketið er engu líkt.  Ostar eru á heimsmælikvarða.  Því miður er ég hættur að drekka áfengi en ferðafélagar mínir fullyrtu að hvergi í heiminum sé til betri bjór en sá belgíski.  "Leffe" var sortin sem flestir völdu sér.    Ég fór að bar þar sem hægt var að velja milli 2000 tegunda af bjór!   Alkinn blossaði upp í mér og mig dreplangaði að prufa allar tegundirnar....  En ég fékk mér bara dr. Pepper.  Alveg hrikalega nördalegt.  Mér leið eins og Forrest Gump.

Einu sinni var Andy Warhol eitthvað stíflaður og spurði vin sinn hvað hann ætti að mála. Sá svaraði að hann ætti að mála það sem hann elskaði.  Warhol greip hann á orðinu og málaði dollaraseðil.  Belgísku málararnir hafa ugglaust verið í sama vanda og Warhol því að matarmyndirnar í Þjóðarsafninu skipta tugum.  Fullt af myndum af allskonar kræsingum.  Fyndið dæmi um takmarkalausar lífsnautnir Belga.

 Hérna er ein matarmynd.



Þegar ég svo rambaði fyrir eitt hornið í stóra salum blasti sjálfur Marat við mér dauður í baðinu.  Þarna hangir hún þá, þessi (næst) frægasta byltingarmynd sögunnar.  Ég hef alltaf dáð þessa mynd og söguna sem stendur henni að baki.  Söguna sjáiði til.  Góð myndlist segir sögu. Hefur víða skýrskotun og talar til áhorfandans í gegnum aldirnar.  Myndin af Marat gæti hafa verið máluð í gær svo skýr er tónn hennar.  Þarna liggur hann dauður byltingarmaðurinn Marat.  Hinn göfugi sem breyttist í þann blóðtryllta.  Hinar fögru hugmyndir sem breyttust eins og hendi væri veifað í venjulegt morðæði.  Morðæði sem gaf tóninn fyrir byltingarnar sem á eftir fylgdu.  Þarna liggur hann í baðinu í Brussel.  Þessi saga er að gerast á hverjum degi út um allan heim.  Líka á Íslandi.  Ég veit alveg hver hinn íslenski Marat er.  Það er bara ekki búið að drepa hann. (best að taka fram að ég á ekki við hefðbundið dráp, heldur táknrænt dráp). 



Ég er ekki frá því að myndin af Marat sé "verðmætasta" myndin á safninu í Brussel.  Beint á móti hennir hangir Rembrant, en Marat í baðinu er fyrir löngu komin upp fyrir allt peningagildi.  Það er einfaldlega ekki hægt að verðmeta svona mynd.  Hún hefur öðlast "menningargildi" um alla Evrópu og allan heim.  Íslenskur skríll skilur ekki hugtakið og það er líka allt í lagi.  Skríllin fer bara á fegurðarsamkeppnir eða horfir á "Biggest Looser" í sjónvarpinu og fattar ekki að lúserinn er áhorfandinn sjálfur. 

En þetta var annar útúrdúr.

Brussel er yndisleg borg og ég hvet alla til að fara þangað.  Mikill kraftur og energí.  Framkvæmdir eru víða og Brysslingar passa upp á gömlu byggingarnar sínar sem eru undurfagrar.  Samspil þess nýja og gamla flæðir alveg vandræðalaust í borginni.

Ég mun pottþétt fara aftur til Brussel enda mikið fleiri söfn en þessi 3 sem ég sótti á þessum degi sem var frátekin, bara fyrir mig.





-o-o-o-o-

Ég hef í hyggju að fjalla svo um bílasafnið sem ég fór á og stríðsmynjasafnið sem er algerlega einstakt.