Eiður Guðnason

Eiður Guðnason

Eiður Svanberg Guðnason stundaði nám í stjórnmálafræði í Bandaríkjunum. Lauk BA prófi í ensku frá Háskóla Íslands. Var blaðamaður við Alþýðublaðið, fréttamaður og varafréttastjóri Sjónvarpsins 1963 til 1978. Alþingismaður fyrir Alþýðuflokkinn 1978-1993 (umhverfisráðherra 1991-1993) Sendiherra í Noregi, Kína og víðar 1993 til 2009. Hefur ritað í blöð og tímarit. Skrifar reglulega um málfar og efnistök fjölmiðla.

  • Molar um málfar og miðla 903

    6. maí 2012

    Verslanakeðjan Bauhaus, sem opnaði verslun í Reykjavík sl. laugardag, hefur valið sér auglýsingastofu sem ekki er vandvirk og ætti því að vanda um við þá sem hlut eiga að máli eða skipta um auglýsingastofu. Auglýst er drive-in timbursala. Þetta er enskusletta sem á ekkert erindi í íslenska auglýsingu. Fram hefur komið í fréttum að taka varð niður auglýsingaskilti sem búið var að setja upp við verslunina. Í þeim voru villur. Í opnuauglýsingu í Fréttablaðinu (04.05.2012) var stafsetningarvilla í orðinu ávallt = alltaf. Það var í auglýsingunni skrifað ávalt sem þýðir bungulagað eða kúpt. Þetta er grunnskólavilla. Fleiri villur eru reyndar í auglýsingunni.


    Í frásögn af opnun þessarar nýju verslunar las fréttamaður Stöðvar tvö óhikað (05.05.2012): … og voru sumir fljótir að grípa það sem ÞEIM langaði í … Svo var íþróttafréttum sama miðils sama sagt um frægan kylfing: … HONUM vantaði aðeins eitt högg til að komast áfram. Þágufallið virðist ráða ríkjum á þessum bæ.


     


    Stundum ruglast menn eitthvað á merkingu orða. Þannig virðist vera um orðið að endurtaka, að gera aftur, að gera upp á nýtt. Æ oftar heyrist, til dæmis hjá manni sem rætt var við í fréttum Ríkisútvarps, að endurtaka aftur. Að endurtaka aftur er bara bull, það nægir að tala um að endurtaka.


     


    Í Kastljósi Ríkissjónvarps (04.05.2012) var rætt við kennara sem ítrekað talaði um að spotta. Konan var ekki að tala um að hæðast að eða draga dár að. Hún var að sletta ensku sögninni to spot, að sjá eða koma auga á. Vonandi talar hún ekki svona við nemendur sína.


     


    Í fréttum er ítrekað talað um fitness og módelfitness, – þá er verið að tala um afskræmingu mannslíkamans sem sumum þykir sérstakt augnayndi. Geta fjölmiðlungar ekki fundið íslenskt orð yfir þetta fyrirbæri ? Í sexfréttum Ríkisútvarps (04.05.2012) var margastagast á þessari fitness-slettu sem er engum til sóma. Hvað segir málfarsráðunautur Ríkisútvarpsins ?


     


    Ítrekað var í fréttum Stöðvar tvö (04.05.2012) talað um óleyfisíbúðir. Átt var við íbúðir sem höfðu verið innréttaðar í húsnæði sem ekki var ætlað að vera íbúðarhúsnæði. Venjulega hafa þetta verið kallaðar ósamþykktar íbúðir. Orðið óleyfishúsnæði er náttúrulega bara bull, – rétt eins og orðið farandsverkamaður sem notað var í sömu frétt. Farandverkamaður, ekki farandsverkamaður.


     


    Byggingavöruverslanir keppast við að auglýsa eitthvað sem þær kalla verðvernd. Skilmálarnir eru hinsvegar svo flóknir að erfitt er fyrir venjulegt fólk að átta sig á því hvað þetta þýðir. Hvað segir talsmaður neytenda?


     


    Hversvegna segir ágætur prestur við okkur í morgunbæn Ríkisútvarpsins (05.05.2012): Gefðu þér tíma til að elska og vera elskuð. Var hún ekki líka að tala viðokkar karlana sem vorum að hlusta á morgunbænina þennan fallega maímorgun?


     


    Egill Helgason bauð einum af ástmögum Útvarps Sögu í þáttinn til sín í dag (06.05.2012). Sá er búinn að stofna stjórnmálaflokk í kring um sig og eitthvað af Söguhirðinni síhringjandi. Molaskrifari vonar að Agli sé ekkert farið að förlast því þetta var ekkert viðtal, maðurinn bullaði út og suður. Það hefði hinsvegar verið fróðlegt ef Egill hefði beðið hann að miðla okkur af reynslu sinni sem verðabréfamiðlari vestan hafs. Þar er víst ýmislegt frásagnarvert að finna.


     


     


    Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. – . ESG


     


     



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd

  • Molar um málfar og miðla 902

    4. maí 2012

    Í fréttum Stöðvar tvö (02.05.2012) var sagt: Sigríður undraði sig á því … Þetta orðalag er Molaskrifara fjarlægt. Hann hefði til dæmis kunnað betur við: Sigríður undraðist að …


     


    Molalesandi benti á að í Fréttatímanum síðasta (27.04.2012) hefði verið rætt við táknmálsþulu sem var þar spurð um gönguskóna sína.


    Hún sagðist eiga tvo, – og oftast gengi hún í þeim léttari…. Molaskrifari þakkar sendinguna. Já, þetta með skó og tónleika vefst fyrir mörgum.


     


    Í fréttum Ríkisútvarps (03.05.2012) var  talað um dögun mannkyns. Að mati Molaskrifara hefði verið betra að segja: Frá upphafi vega, frá ómunatíð, frá örófi alda. Molaskrifara grunar að hér hafi verið hráþýtt úr ensku þar sem, talað er um dawn of humanity.


     


    Í sama fréttatíma Ríkissjónvarpsins var sagt: … hvort sem þeir eru ósjálfráða eða ekki. Þetta er ekki alveg nógu skýrt hugsað. Þarna hefði betur verið sagt: Hvort sem þeir eru sjálfráða eða ekki,


     


    Á ensku er stundum talað um slum lords ,( kofagreifa?) húseigendur sem leigja fátæklingum hreysi oftast gegn okurleigu. Ljótt var að sjá verksmiðjuhúsnæði í Kópavogi í fréttum Stöðvar tvö sem leigt var út sem íbúðarhúsnæði til útlendinga. Allir, líka yfirvöld, vissu að brunavarnir voru í ólestri. Enginn gerði neitt. Drómi heitir víst fyrirtækið sem á þessar leiguíbúðir við Vesturvör í Kópavogi sem aldrei var ætlast til að yrðu íbúðarhúsnæði.


     


      Í fréttum Stöðvar tvö var sagt að atvinnuveganefnd Alþingis hefði skipað sérfræðinga. Þingnefndir skipa ekki sérfræðinga. Þær geta hinsvegar ráðið sérfræðinga til tiltekinna verkefna.  


     


     Kvöld eftir kvöld sýnis Ríkissjónvarpið okkur sömu, gömlu fréttamyndinaa þar sem kínverski framkvæmdamaðurinn Huang Nubo heldur á  gráum ketti og lætur hann á borð. Það er gaman þessu! Myndin er eiginlega orðin fastur liður í fréttatímanum.


     


       Það var dálítið merkilegt að heyra sjávarútvegsráðherra segja í fréttum Ríkissjónvarps 03.05.2012) að það hefði verið vitað að sjávarútvegsfrumvörpin væru gölluð þegar þau voru lögð fram. Eðlilegt er að spurt sé: Hversvegna eru frumvörp lög fram á Alþingi sem vitað er að eru gölluð? Ekki virðast þetta vönduð vinnubrögð.


     


     Klukkan 20 50 á fimmtudagskvöldi var dagskrá Ríkissjónvarpsins orðin tíu mínútum á eftir áætlun. Engin skýring , engin afsökun. Ekki frekar en fyrri daginn. Það var ekki fyrr en klukkan fimm mínútur yfir tíu, fimm mínútum eftir að seinni fréttir áttu að hefjast að skjáborði birtist í 2-3 sekúndur sem á stóð að seinni fréttir hæfust klukkan 22.11. Það hvarflaði greinilega ekki að fréttaþul að biðjast afsökunar á ellefu mínútna seinkun frétta. Til hvers er hér-á-Rúv konan sem kynnir dagskrána ef ekki til að segja okkur frá svona breytingum?  Þessi framkoma Ríkissjónvarpsins er ókurteisi við viðskiptavini stofnunarinnar. Molaskrifari veit ekki um neina sjónvarpsstöð  sem hegðar sér svona.


     


    Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. – . ESG


     


     



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd

  • Molar um málfar og miðla 901

    3. maí 2012

    Úr mbl.is (02.05.2012): Íslensk náttúra spilar stóra rullu í maíhefti hins kunna náttúrlífsblaðs National Geographic. Stórar ljósmyndir frá Orsolya og Erlend Haarberg prýða blaðið en þau ferðuðust um landið í tíu mánuði.Í grein sem fylgir ljósmyndunum er fjallað um tíð eldgos á Íslandi, jökla landsins og samlíf sauða og manna í gegnum árin. Náttúran spilar rullu, ljósmyndir frá … (nafngreindum myndasmiðum) og samlífi sauða og manna í gegnum árin ! Ja, hérna. Ekki bregst Mogginn þegar kemur að því að skrifa vandaðan texta.

    Molalesandi sendi þetta (02.05.2012) , og var ekki hrifinn: „Þetta er nýtt lag sem er að fara að koma út,“ sagði Ólafur Páll Gunnarsson á Rás 2, miðvikudaginn 2. maí. Einnig talaði hann við hjólreiðakonu, sem hann kallaði í tvígang: „The First Lady of Bicycling“ í stað fremstu hjólreiðakonu landsins, eða a.m.k. eitthvað á íslensku. Afskaplega óvandað – Molaskrifari fellst á það.

    Lesandi benti á eftirfarandi á mbl.is (02.05.2012–): Eftir sjö daga réttarhald komst dómari í London að þeirri niðurstöðu að miklar líkur séu á að breski njósnarinn Gareth Williams hafi látist með ólögmætum hætti, en ekki liggi fyrir nægilegar sannanir um hvernig hann dó eða hvers vegna. Látist með ólögmætum hætti!. Það var og. Hér er annars tengi á fréttina í heild á mbl.is.http://mbl.is/frettir/erlent/2012/05/02/outskyrt_andlat_njosnara_i_tosku/

    Halldór Guðmundsson segir í tölvubréfi til Mola (02.05.2012): „Ég hef verið að ergja mig á veðurfræðingi hjá rúvinu sem þrástagast á því að einhverjir skúrir verði víðast hvar á landinu. Hafa menn gefist upp við að kvenkenna skúrirnar?

    Væri fróðlegt að heyra viðhorf Íslenskrar málstöðvar. Oftar en ekki er þeirra svar þegar leitað er til þeirra með álitaefni að hvoru tveggja sé rétt!

    Manni virðist undanhaldið aukast jafnt og þétt.” Nokkuð til í því, Halldór.

    Ágúst sendi Molum þessar línur (02.05.2012) : ,,Var að horfa á íþróttir á Stöð 2. Þar var sagt frá því að KR hafi unnið leikinn sem fram fór á Laugardalsvelli. En!!!!! heldurðu ekki að KRingur hafi ,,framkvæmt“ vítaspyrnuna! og skorað.

    Sagnirnar að framkvæma og innihalda eru með ólíkindum ofnotaðar.

    Auglýsingastofuíslenska, segir konan .” Ágúst bætti við:„ Í morgunþætti Lísu Páls í morgun (02.05.2012): Til hennar er mættur forstjóri Strætó Bs. Þátturinn byrjar með því að hann segir Lísu frá sér:

    Móðir mín aldi mig upp….

    Er ekki hægt að gera kröfu til þáttastjórnenda um að þeir byrji upp á nýtt. Þetta er örugglega ekki í beinni? ” Molaskrifari þakkar sendinguna. Auðvitað hefði átt að byrja aftur hafi þetta verið upptaka.


    Bauhaus hin nýja byggingavöruverslun auglýsir nú allt hvað aftekur. Í flestum auglýsingunum er enskuslettan drive-in. Það finnst Molaskrifara ekki aðeins vera óþarfi heldur óþolandi. Auglýsingadeild Ríkisútvarpsins virðir ekki reglur um að auglýsingar skuli vera á lýtalausri íslensku. Líklega er auglýsingadeildin veikasti hlekkurinn af mörgum í lélegri stjórnkeðju þessarar mikilvægu almannastofnunar.


    Íslensku íþróttafélögin eru greinilega ekki á flæðiskeri stödd. Í íþróttafréttum Ríkissjónvarps var sagt frá þremur íþróttafélögum, og ekki öllum stórum, sem eru að kaupa erlenda atvinnumenn til liðs við sig. Eitthvað kostar það, þótt almenningur fái lítt um það að vita. Almenningur heldur áfram að borga í einokunarlottóið sem að hluta stendur undir rekstri íþróttahreyfingarinnar og þar með kaupum á erlendum atvinnumönnum.


    Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. – . ESG



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd

  • Molar um málfar og miðla 900

    2. maí 2012

    Það er umhugsunarefni hvort það er í í verkahring Ríkissjónvarpsins að kynna í hálfs annars klukkutíma áróðurs- og auglýsingaþætti þætti svokallaðar óhefðbundnar lækningar, (The Living Matrix: The Science of Healing, 02.05.2012) . Sumt af því sem þarna var boðið upp á mætti sjálfsagt kalla gervivísindi á jaðri sértrúar. Fullyrðingar um að C P, Cerebral parese, (sjá t.d.: http://no.wikipedia.org/wiki/Cerebral_parese sé læknanlegt og að svokallaður „heilari” (sem reyndar var ekki fullnuma í faginu!) sem staddur var á Kyrrahafsströnd Bandaríkjanna gæti læknað meinsemd í nýra sjúklings í Flórída, bera keim af skrumi og skottulækningum að ekki sé meira sagt. Rætt var við „meðhöndlara“ og svokallaða NLP meistara.Ríkissjónvarpið á ekki að vekja falsvonir hjá veiku fólki um einhverskonar kraftaverkalækningar. Þessi ofurlangi þáttur átti ekki erindi í kvölddagskrá Ríkissjónvarpsins. Þetta var hreinn áróður,- gagnrýnilaus. Sýning hans var alvarlega mistök hjá þeim sem ráða dagskrá Ríkissjónvarpsins..


    Formaður Hagsmunasamtaka heimilanna , Andrea Jóhanna Ólafsdóttir hefur lýst yfir að hún bjóði sig fram til embættis forseta Íslands. Andrea vakti athygli við setningu Alþingis í fyrra haust. Þá var rætt við hana á Austurvelli í beinni útsendingu í Ríkissjónvarpinu. Hún lýsti sérstakri ánægju (,,mjög ánægð”, sagði hún) með að ýmsu lauslegu skyldi hafa verið kastað í þingmenn þegar þeir gengu milli Alþingishúss og Dómkirkju. Hún lýsti ánægju sinni ekki einu sinni, heldur tvisvar. Þetta viðtal við formann Hagsmunasamtaka heimilanna, sem svo kalla sig, hefur verið fjarlægt af vefsíðu Ríkisútvarpsins. Hvenær var það gert og hversvegna? Ríkisútvarpið skuldar okkur skýringu á því. Það er svo ekki gæfulegt þegar konan að sögn Morgunblaðsins hefur kosningabaráttu sína með hálfgerðri aulaþýðingu á ensku orðtaki, – where there is a will there is a way ! ( Þar sem er vilji, er vegur)


    Lesandi sendi eftirfarandi , visir.is (30.04.2012): ,,Samkvæmt tillögunni verður Laugavegi breytt í göngugötu milli Vatnsstíg og Skólavörðustíg frá 17. júní til 20. ágúst. Akstur með aðföng verður frá þvergötum á móti hefðbundinni umferð fyrir klukkan 11:00 á virkum. Þá verður Skólavörðustígi einnig breytt í göngugötu á sama tímabili í sumar og verður akstur með aðföng heimilaður frá Ingólfsstræti fyrir klukkan 11:00 á virkum dögum.” Ekki var það þrautalaust fyrir þann sem þetta skrifaði að beygja götunöfnin sem við sögu koma í fréttinni.


    Hefð er fyrir því að kalla risaskipið Titanic sem fórst fyrir hundrað árum títanik á íslensku, ekki tætanik eins og það er borið fram á ensku. Í hádegisfréttum Ríkisútvarpsins (30.04.2012) kallaði þulur skipið títanik en fréttamaður notaði enska heitið tætanik. Það á að vera samræmi í hlutunum. Til þess þarf verkstjórn.


    Hitinn reis um fimmtán stig, segir í í fyrirsögn á mbl.is (01.05.2012). Molaskrifari hefur ekki heyrt svona til orða tekið fyrr. Venja er að tala um að hiti hækki, ekki að hiti rísi.


    Molaskrifari stendur á gati. Nivea auglýsir nýtt hrukkukrem fyrir blandaða húð. Hvað er blönduð húð? Fá þeir sem eru með blandaða húð fremur hrukkur en aðrir ?


    Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. – . ESG



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd

  • Molar um málfar og miðla 899

    1. maí 2012

    Eldur kom upp í útveggi í timburhúsi í Hafnarfirði um klukkan hálf þrjú í dag. Svo segir í frétt og fyrirsögn á mbl.is (28.04.2012). Þágufallsmynd orðsins veggur er vegg, ekki veggi að því Molaskrifari best veit. Eldur kom því upp í útvegg, ekki útveggi.


    Í Morgunblaðinu (28.04.2012) eru auglýstar töflur sem um er sagt: ,,Bætir skammtímaminnið”. Er þetta rétt? Er þetta vísindalega sannað? Hvað segir embætti landlæknis? Í Bandaríkjunum var fyrirtæki sem framleiðir súkkulaðiblandað hnetusmjör (Nutella) nýlega dæmt í 3 milljón dollara sekt fyrir rangar fullyrðingar í auglýsingum. Hver verndar íslenska neytendur gegn röngum fullyrðingum í auglýsingum ?


    Molaskrifari hallast að því að hann hafi heyrt svona tíu sinnum í fréttum Ríkisútvarpsins á ýmsum tímum sólarhrings á sunnudagskvöld, aðfaranótt mánudags og á mánudagsmorgni að Þór Þorlákshöfn hafi unnið sigur á Grindavík. Hann veit alveg núna hvernig leikurinn fór. Úr mbl.is (30.04.2012): Guli liturinn var allsráðandi í gærkveldi þegar Þórsarar freistuðu þess að láta fjórða leik í Þorlákshöfn verða að veruleika í úrslitarimmunni um Íslandsmeistaratitilinn. Hér hefur eitthvað farið úrskeiðis. Leikurinn varð að veruleika, en hvað með sigurinn? Enginn yfirlestur, Enginn prófarkalestur.


    Sögnin að valda veldur skriffinnum sumra miðla miklum vanda. Á dv.is segir (29.04.2012): Þar sakar hann Sigmund Davíð Gunnlaugsson formann Framsóknarflokksins um að hafa logið þegar hann hélt því fram í fréttum Sjónvarpsins að núverandi ríkisstjórn hefði ollið meira tjóni fyrir land og þjóð heldur en hrunið sjálft. Hér ætti að standa: … að núverandi ríkisstjórn hefði valdið meira tjóni …


    Talað er um sjálfdæmi, að skuldbinda sig til að hlíta dómi sem annar kveður upp. Ekki sjálfsdæmi eins og sagt var í Silfri Egils (29.04.2012)


    Úr mbl.is (28.04.2012). Hún reyndi að flýja þegar hún varð vör við lögregluna en missti fæturna og féll fram fyrir sig. Hrein snilld. Konunni varð fótaskortur, hún missti fótanna, en vonandi missti hún ekki fæturna!


    Í fréttum Stöðvar tvö (29.04.2012) var talað um Landspítala Íslands. Það er ekkert til sem heitir Landspítali Íslands. Landspítalinn er aðal sjúkrahús okkar og háskólasjúkrahús og heitir Landspítalinn, – alveg síðan spítalinn tók til starfa árið 1930.


    Dálítið fannst Molaskrifara það undarlegt orðalag þegar vitnað var ljóð Ólínu Andrésdóttur (1858-1935) í fréttum Ríkissjónvarps (29.04.2012) Sæmd er hverri þjóð, að eiga sægarpa enn, – og sagt eins og segir í þekktu sjómannalagi ! Sigvaldi Kaldalóns samdi lag við þetta ljóð Ólínu sem margir kunna. Í sama fréttatíma var 1. maí kallaður frídagur verslunarmanna. Þetta var auðvitað misritun eða mismæli sem hefði átt að leiðrétta, en það var ekki gert. Undantekning er að mishermi sé leiðrétt í fréttatímum Ríkisútvarpsins. Einna helst að leiðrétt sé ef farið er rangt með nöfn. Hlustendur eiga heimtingu á því að leiðrétt sé þegar rangt er farið með. Engu skiptir þótt villan sé augljós. Það á samt að leiðrétta. Það er grundvallaregla í allri fréttamennsku.


    Enn einu sinni talaði íþróttafréttamaður um að taka þátt á móti. Málvenja er að tala um að taka þátt í einhverju, ekki á einhverju. Taka þátt í íþróttamóti. Keppa á móti. Sami íþróttafréttamaður spurði: Er þetta stórt sport hér á Íslandi? Hvað segir málfarsráðunautur?


    Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. – . ESG



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd