Eiður Guðnason

Eiður Guðnason

Eiður Svanberg Guðnason stundaði nám í stjórnmálafræði í Bandaríkjunum. Lauk BA prófi í ensku frá Háskóla Íslands. Var blaðamaður við Alþýðublaðið, fréttamaður og varafréttastjóri Sjónvarpsins 1963 til 1978. Alþingismaður fyrir Alþýðuflokkinn 1978-1993 (umhverfisráðherra 1991-1993) Sendiherra í Noregi, Kína og víðar 1993 til 2009. Hefur ritað í blöð og tímarit. Skrifar reglulega um málfar og efnistök fjölmiðla.

  • Molar um málfar og miðla 1158

    14. mars 2013

    K sendi eftirfarandi (12.03.2013) ,,Þetta er alveg dásamlegt frá Mogga. Síðar í fréttinni kemur fram að maðurinn slapp með skrámur og er alls ekki fótalaus.

    ,,Breskur karlmaður á fimmtugsaldri lenti í því nýverið þegar hann var að við fjallaklifur í Snowdonia-héraði í Wales að missa fæturna þegar snjóköggull féll á hann…..“


    http://www.mbl.is/folk/verold/2013/03/11/rann_i_fjallaklifri_og_tok_thad_upp/


    Það er svolítill, meira en svolítill, munur á því að missa fótanna, detta , hrasa eða missa fæturna!


    Í fréttum af páfakjöri að morgni þriðjudags (12.03.2013) var í Ríkisútvarpinu talað um fjórar kosningar. Fernar kosningar, hefði það átt að vera.


    Hringð í 112 vegna slys, stendur á skilti Faxaflóahafna við Verbúðabryggjuna skammt frá Kaffivagninum í Reykjavík. Faxaflóahafnir hljóta að leiðrétta þetta.


    Einar spyr (12.03.2013): ,,Getur þú skýrt út fyrir mér orðið „geðprýðishöfn“ sem skipulagsnefnd Kópavogs notar hér:

    ,,…verður ekki, viðlegukantur hverfur, hafsækin starfsemi hverfur, höfnin breytist í ,,geðprýðishöfn,” inn kemur blönduð byggð …“

    Sjá nánar.

    http://vefur.kopavogur.is/meetings_view.asp?id=1145132270&cat_id=1 “

    Molaskrifari stendur á gati. Þessu getur hann ekki svara. Orðið,,geðprýðishöfn” hefur hann aldrei heyrt. Kunna lesendur að skýra þetta?


    Lesandi vitnar í mbl.is (12.03.2013) og segir: ,,Lágt leggst krónan, ef gengi hennar er orðið 126.760,56 kr. á bandaríkjadal, eins og ætla má af þessari grein!“ „Ef allar skuldbindingar bandaríska ríkisins (einnig halli velferðarkerfisins) eru lagðar saman er ríkisskuld USA uppi í óskiljanlegum 71 þúsund milljörðum dollara (9.000.000.000.000.000.000,00 ísl. kr). Skuldaaukningin er 10 milljónir dollara (1,3 milljarðar ísl. kr.) á mínútu,“ segir Gústaf Adolf Skúlason í grein í Morgunblaðinu í dag. …”


    Af mbl.is (12.03.2013): Uppúr hádegi í dag varð bilun í gufuveitu Orkuveitu Reykjavíkur í Hveragerði. Bilunin nær til flest allra íbúa í Hveragerði. Hefði ekki verið eðlilegra að segja að bilunin næði til flest allra húsa í Hveragerði? Í sömu frétt eru íbúar hvattir til að hafa glugga lokaða til að halda hita á húsum sínum. Væri ekki eðlilegra að tala um að halda hita í húsum sínum?

    Í fréttum Stöðvar tvö (12.03.2013) var sagt í skjátexta að það kostaði formúgu að fermast. Molaskrifari hefur ekki heyrt það orð áður, en stundum er sagt að eitthvað sem þykir óheyrilega dýrt kosti formúu.

    Molaskrifari þakkar þarfa og réttmætta ábendingu. Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til að fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. Lesendabréf eru vel þegin. Bréfritarar eru beðnir að taka fram hvort birta má bréf, eða ábendingar þeirra, undir nafni, – ESG



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd

  • Molar um málfar og miðla 1157

    13. mars 2013

    Í fréttum Ríkissjónvarps (10.03.2013) var talað um mann í Pakistan sem talinn hefði verið í ölvunarástandi. Var ekki maðurinn bara talinn ölvaður, drukkinn eða jafnvel fullur?


    Það er búið að sýna níu þætti úr þáttaröðinni Neyðarvaktinni í Ríkissjónvarpinu. Samt heldur niðursoðna konuröddin (Hér- hikk- á rúv) áfram að kynna þetta sem nýja þáttaröð (10.03.2013). Hvað þarf að sýna marga þætti svo þáttaröðin hætti að vera ný ? Er þetta unnið hugsunarlaust?


    Í áhugaverðum þætti í Ríkissjónvarpinu á sunnudagskvöld var fjallað um Egils sögu Skallagrímssonar frá sjónarhorni samtíðarinnar. Kunnur leikari vitnaði þar til þess er Skallagrímur átaldi Egil son sinn fyrir að standa ekki skil á því fé sem Aðalsteinn hefði sent honum. Sagt var að Egill hefði sagt við föður sinn: Er þér fés vant (!). Í minni Eglu stendur: ,,Er þér nú féfátt mjök, faðir. Ek vissa þat eigi” Þetta bætti þáttinn ekki.


    Í morgunþætti Rásar tvö (11.03.2013) var talað um tónlistarmann, – að ekki væri erfitt að róda (eða róta) hann upp. Þetta var ekki skýrt frekar. Molaskrifari stór efast um að allir hlustendur hafi skilið um hvað verið var að tala.


    Í sama morgunþætti var talað um Stafnes á Reykjanesi. Það var borið fram /stavvnes/. Molaskrifari hefur aldrei heyrt þann framburð og er þó svolítið tengdur Suðurnesjum. Hefur ævinlega heyrt talað um Stafnes, – ekki /stavvnes/.


    Af dv.is (11.03.2013): Þegar DV hafði samband við sænska utanríkisráðuneytið lágu upplýsingarnar um mál mannsins ekki á reiðum höndum, en frekari upplýsinga er að vænta síðar í dag. Hér hefur eitthvað skolast til. Sagt er að upplýsingar hafi ekki legið á reiðum höndum. Upplýsingar var ekki hægt að fá um mál mannsins, sænska utanríkisráðuneytið hafði upplýsingar um mál mannsins ekki á reiðum höndum.


    Það var ágætlega orðað í íþróttafréttum Stöðvar tvö (11.03.2013) að atvinnumaður í knattspyrnu sem á eignir er nema 33 milljörðum króna hafi komið ár sinni vel fyrir borð, – utan knattspyrnunnar.


    Í fréttum Ríkissjónvarps (11.03.2013) var sagt frá hugmyndum um nýtt gæluverkefni stjórnenda Reykjavíkurborgar, – göngubrú yfir Fossvog sem kosta mun eitt þúsund milljónir króna. Aftur og aftur var talað um brúarlagningu. Molaskrifari hallast að því að tala hefði átt um brúargerð eða brúarsmíði. Í tíufréttum sama fjölmiðils var svo sagt að hugsanlega mundi flugvöllur rísa á Hólmsheiði !


    Notkun orðasambandsins innan skamms virðist eitthvað á reiki. Molaskrifari er því vanur að þetta sé einkum notað um eitthvað sem ekki hefur enn átt sér stað. Maðurinn verður látinn laus innan skamms. Á mbl.is var skrifað um mann sem hnepptur hafði verið í varðhald.(11.03.2013): Hann hafi verið látinn laus innan skamms. Hér hefði að mati Molaskrifara verið eðlilegra að segja til dæmis: Hann hafi fljótlega verið látinn laus. Hvað segja lesendur?

    Molaskrifari þakkar þarfa og réttmætta ábendingu. Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til að fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. Lesendabréf eru vel þegin. Bréfritarar eru beðnir að taka fram hvort birta má bréf, eða ábendingar þeirra, undir nafni, – ESG



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd

  • Molar um málfar og miðla 1156

    12. mars 2013

    Tungutakspistill Gísla Sigurðssonar prófessors í íslensku við Háskóla Íslands í Morgunblaðinu á laugardag (09.03.2013) er gott dæmi um málstefnu þeirra sem kallaðir hafa verið reiðareksmenn. Það eru þeir sem er nokk sama hvernig móðurmálið þróast svo lengi sem það skilst. Þannig skipti ekki máli hvort talað um Landeyjarhöfn (eins og stundum sést) eða Landeyjahöfn. Molaskrifari er annarrar skoðunar.


    Ríkissjónvarpið okkar, freistast maður stundum til að halda , lítur fyrst og fremst á sig sem barnfóstru á laugardags- og sunnudagsmorgnum. Þá sé best að sýna barnaefni. Foreldrar geti þá sett börnin sín framan við sjónvarpið og sofið áfram. Þetta hvarflar stundum að mér. Norrænu sjónvarpsstöðvarnar fylgja annarri dagskrárstefnu varðandi þetta eins og svo margt annað.


    Af mbl.is (10.03.2013): ,,Bjarni og Katrín Jakobsdóttir, formaður Vinstri grænna, voru gestir hjá Sigurði M. Egilssyni í þætti hans Sprengisandi á Bylgjunni í morgun. Meðal annars var tæpt á gengi flokkanna í skoðanakönnunum undanfarið, en báðir flokkar hafa dalað.” Við þetta er tvennt að athuga: Umsjónarmaður Sprengisands á Bylgjunni er Sigurjón M. Egilsson. Ekki Sigurður. Það var ekki tæpt á gengi flokkanna. Rætt var um gengi flokkanna í skoðanakönnunum. Að tæpa á einhverju er að gefa óljóst í skyn, eða minnast mjög lauslega á.

    Lesandi benti á eftirfarandi (10.03.2013): ,,Mér finnst örla á að menn snúi við orðanotkuninni að kynna eitthvað eða einhvern fyrir einhverjum eins og í þessari fyrirsögn á Press http://unni: Dani kynntur fyrir íslensku þorrablóti: Bragðar á hákarli og brennivíni http://www.pressan.is/Frettir/Lesafrett/dani-kynntur-fyrir-islensku-thorrabloti-bragdar-a-hakarli-og-brennivini

    Ég hefði haldið að þarna hefði íslenska þorrablótið verið kynnt þessum umrædda útlendingi. Mér finnst þessi öfuga notkun koma of oft fyrir í mæltu og skrifuðu máli þegar fjallað er um að kynna einhvern atburð, hlut eða slíkt fyrir einhverju fólki. Ég hugsa að þorrablótinu standi nokkurn veginn á sama hvort einhver er kynntur fyrir því!! Síðast í umræddi frétt Pressunnar er hins vegar réttilega sagt:

    Nú er röðin komin að því að kynna íslenska þorrablótið fyrir umheiminum: og vísað á tiltekið myndband. Þetta hefði átt að orða svona í fyrirsögninni líka.”

    Í fréttum Stöðvar tvö (10.03.2013) var sagt frá Íslendingi sem handtekinn var í Antalya í Tyrklandi. Fréttaþulur sagði að ræðismaður íslands í Tyrklandi væri staddur í Ankara. Þetta orðalag er út í hött. Þrír ræðismenn Íslands eru í Tyrklandi. Þeir eru í Ankara, Istanbúl og Izmír. Þessar upplýsingar eru aðgengilegar á heimasíðu utanríkisráðuneytisins. Íslenskur ræðismaður er ekki í Antalya sem er vinsælasti áfangastaður ferðamanna í Tyrklandi um þessar mundir.

    Alltaf hafa íþróttirnar forgang hjá Ríkissjónvarpinu. Ekkert Kastljós á föstudagskvöld. Silfur Egils skorið niður við trog á sunnudag (10.03.2013). Allt fyrir hinn heilaga handbolta. Íþróttadeildin ræður óskiljanlega miklu um dagskrá Ríkissjónvarpsins.

    Molaskrifari þakkar þarfa og réttmætta ábendingu.Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til að fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. Lesendabréf eru vel þegin. Bréfritarar eru beðnir að taka fram hvort birta má bréf, eða ábendingar þeirra, undir nafni, – ESG



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd

  • Molar um málfar og miðla 1155

    11. mars 2013

    Í svonefndum Hraðfréttum, sem Ríkissjónvarpið flutti þjóðinni á laugardagskvöld, sagði ,,fréttamaður” okkur frá söngkonu sem sigraði söngkeppni í Síle eins og allir vita. Ef Ríkissjónvarpið telur þetta nauðsynlegan dagskrárlið ætti að sjá til þess að textinn sem lesinn er sé ambögulaus. Það sigrar enginn keppni.


    Alþjóðlegur baráttudagur kvenna er minnst víða í dag, var sagt á Stöð tvö (08.03.2013). Betra hefði verið: Alþjóðlegs baráttudags kvenna er minnst víða í dag.


    Fréttamaður sem flutti okkur frétt um hagvöxt í fréttatíma Ríkissjónvarps (08.03.2013) var ekki kynntur til sögunnar með nafni svo sem venja er. Ný stefna eða bara kæruleysi?


    Af mbl.is (08.03.2013): „Við erum í fjárhagslegri endurskipulagningu og höfum sagt upp einu stöðugildi,“ segir Emil Thoroddsen, framkvæmdastjóri Gigtarfélags Íslands. Molaskrifari hélt að starfsmönnum væri sagt upp störfum. Ekki stöðugildum.


    Í fréttum Ríkissjónvarps (08.03.2013) var boðuð svokölluð ,,handboltaveisla”. Hvenær skyldi þessi ríkisstofnun í þjóðareigu sjá ástæðu til að bjóða okkur til menningarveislu?


    Lesandi vakti athygli á þessari frétt á fréttavef Ríkisútvarpsins (09.03.2013)

    ,, http://www.ruv.is/frett/smitandi-barkarbolgu-liklega-utrymt

    og spyr hvort kýr hafi börk eða barka?” Ekki er nema von að spurt sé. Í fréttinni er þrisvar sinnum talað um barkarbólgu , þannig að ekki fer milli mála að verið er að tala um börk en ekki barka! Í fréttinni er líka sagt: Matvælastofnun telur líkur á að smitandi barkarbólgu, sem fannst í 34 kúm á Egilstöðum síðasta haust, hafi verið rutt úr vegi. Barkarbólgunni hefur sem sé verið rutt úr vegi, – útrýmt segir réttilega í fyrirsögn.


    Molaskrifari er sjálfsagt ákaflega sérvitur, en honum finnst það afrek á sinn hátt hjá Ríkissjónvarpi að búa til spurningaþátt sem jafn lítið áhugaverður og þátturinn Gettu betur sem að undanförnu hefur verið sýndur á laugardagskvöldum.


    Lesandi skrifar (09.03.2012): ,,Fréttablaðið segir á bls.4 að þjóðfundurinn hafi verið 1815. Á bls.11 er svo mynd af tjaldi sem heitir spói. Vanda sig.” Já, það verður aldrei um of brýnt fyrir þeim sem skrifa fréttir að vanda sig. Þjóðfundurinn var 1851. Tjaldurinn og spóinn eru nú ekki sérstaklega líkir fuglar. Molaskrifari sá tjalda við Arnarnesvog á rölti sínu í gær. Þeir voru að snæðingi í fjöruborðinu. Þar voru líka hettumávar. Hef ekki séð þá fyrr í vetur.


    Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til að fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. Lesendabréf eru vel þegin. Bréfritarar eru beðnir að taka fram hvort birta má bréf, eða ábendingar þeirra, undir nafni, – ESG



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd

  • Molar um málfar og miðla 1154

    9. mars 2013

    Íslenskar getraunir auglýstu á Bylgjunni (06.03.2013) að málþing væri frestað. Heyrði ekki betur en þetta væri svo endurtekið í Ríkisútvarpinu. Rétt hefði verið að segja að málþingi hefði verið frestað.


    K.E. sendi eftirfarandi (06.03.2013): ,,Myndatexti hjá mbl.is:

    ,,Tveimur björgunarbílum lenti saman í sortanum á Suðurlandsvegi nú síðdegis“

    Ekki kann það góðri lukku að stýra ef bílarnir eru farnir að fljúgast á!”

    http://www.mbl.is/frettir/innlent/2013/03/06/bjorgunarsveitir_i_erfidum_adstaedum Rétt er það. Þá er nú heldur betur farið að versna í því.


    Í morgunútvarpi Rásar tvö (08.03.2013) var sagt að skýrsla UNICEF væri unnin á fyrirliggjandi gögnum. Eðlilegra hef verið að segja skýrslan væri byggð á fyrirliggjandi gögnum. Í þessum morgunþætti á föstudegi var að venju borin á borð slúður- og slettusúpan vestan af Kyrrahafsströnd Bandaríkjanna. Þar var allt eftir hætti og enn er jafn óskiljanlegt hversvegna Ríkisútvarpið hellir þessu yfir hlustendur í hverri einustu viku. Þar var líka sagt að það heyrðist ekki, þegar menn hristu höfuðið í útvarpi. Það er álitamál.


    Lesandi sendi eftirfarandi (06.03.2013): ,,Prentvillupúkinn getur brugðið á leik og orðið býsna fyndinn.

    Í grein á Smugunni í dag:,, Speglar lögreglan samfélag sitt?“ er meðal annars þetta að sjá:

    ,,Lögreglustarfið hefur í gegnum tíðina haft karlæga ímynd sem byggir á hugmyndinni um að hinn fullkomni einstaklingur til lögreglustarfa sé sterkbyggður hvítur karlmaður.“

    Vantar eitt l = karllægur, ( karlægur = sem liggur í kör, ellihrumur).

    Samkvæmt greininni liggur því ímynd lögreglustarfsins ellihrum í kör. Orðið ,,karllægur“ er tiltölulega nýlega farið að nota, a.m.k. er það ekki að finna hjá Merði Árnasyni, ritstjóra orðabókarinnar sem gefin var út árið 2002.

    Hér er e.t.v. um prentvillu að ræða eða að yngri kynslóðin þekki ekki merkingu orðsins ´karlægur´!” Molaskrifari þakkar þetta frá lesanda.


    Af mbl.is (08.03.2013): Í óeirðum milli Uighurs-manna og Han í héraðsborg Xinjiang, Urumqi árið 2009 kostaði um tvö hundruð manns lífið. Seint verður sagt að þetta sé vel skrifað. Hér hefði til dæmis mátt skrifa: Óeirðirnar milli Uighura og Kínverja í Urumqi í höfuðborg Xinjiang árið 2009 kostuðu tvö hundruð manns lífið. Í fyrirsögn fréttarinnar er talað um ættflokkadeilur. Það er ekki rétt að kalla þjóðir ættflokka. Svo er efamál hvort kalla á Uighura þjóðabrot eins og gert er í fréttinni. Þeir eru ein margra þjóða í hinu víðlenda ríki, Kína,

    sem búa við kúgun og margháttuð mannréttindabrot af hálfu herraþjóðarinnar , Han-Kínverja. http://www.mbl.is/frettir/erlent/2013/03/08/aettflokkadeilur_kosta_fjora_lifid/

    Fyrirvari: Athugasemdir frá öðrum á þessari síðu eru á þeirra ábyrgð. Síðuskrifari áskilur sér rétt til að fjarlægja dónaleg eða meiðandi ummæli, nafnlausar athugasemdir eða athugasemdir undir dulnefni. Lesendabréf eru vel þegin. Bréfritarar eru beðnir að taka fram hvort birta megi bréf, eða ábendingar þeirra, undir nafni, – ESG



    Upprunaleg færsla á Eidur.is

    Skrifa athugasemd