Ég held flestir átti sig á að forseti Íslands verður aldrei framar sameiningartákn þjóðarinnar, burtséð frá hver situr á Bessastöðum.  Upphafið að þeim endalokum má rekja aftur til 2004, líkt og flestir muna.

Í dag virðist eitt helsta hlutverk forseta að vernda almenning gegn ofríki stjórnvalda.  Að taka við undirskriftum um umdeild mál og vísa til kjósenda ef gjá hefur myndast milli þings og þjóðar.  
Sökum þess engar reglur gilda um hvenær gjá telst vera gjá, þarf forseti síðan að upplýsa um hvaða mælistika var notuð hverju sinni og helst rökstyðja sæmilega.

Það er einmitt þetta val á mælistiku - og rökstuðningur þar að lútandi - sem gerir forseta ómögulegt að vera sameiningartákn.  Það er í raun ekki hægt að ætlast til þess.

Hvað um það - þó sameiningartáknið sé sannarlega dautt var einkennilegt að sjá Ólaf Ragnar taka á sig krók til að stuðla að sundrungu, líkt og gerðist við setningu alþingis á fimmtudag.
Í kjölfarið hafa stjórnvöld og stuðningsmenn þeirra hlegið dátt og notið þess að horfa á mótmæli stjórnarandstæðinga og/eða ESB-sinna.  Þetta er skrítið, því eins og sagan sýnir, mun sundrung mun fyrst og síðast skila sér í erfiðleikum fyrir ríkisstjórnina.

Enn undarlegri verður fögnuður stjórnarsinna, þegar horft er örlítið fram í tímann.

Það er líkt og þeir fatti ekki að því meiri völd sem þeir færa Ólafi Ragnari í dag, því meiri völd mun næsti forseti hafa.  Sá forseti sest á Bessastaði 2016, tæpu ári áður en kjörtímabili núverandi stjórnvalda líkur - en oft er talað um síðasta ár kjörtímabils sem hið mikilvægasta, vilji flokkar ná endurkjöri.
Vel má hugsa sér að þjóðin kjósi forseta til mótvægis við stjórnvöld - reyndar má fullyrða að svo verði ef ríkisstjórnin verður óvinsæl.

Ég efast um þeir sem verja nú undarlegheit forseta með öllum ráðum, verði jafn sannfærðir um tjáningarfrelsið og fullveldisvöldin (sic) ef t.d. Björn Valur Gíslason sest á Bessastaði árið 2016.

Það vofir forsetahengja yfir stjórnvöldum og því duglegar sem þeir mata hana, því erfiðari gæti hún orðið í framtíðinni.  Öll þau völd sem núverandi stjórnvöld samþykkja forseti hafi, mun næsti forseti einnig hafa.  Stjórnarskrá verður ekki breytt innan kjörtímabils - og reyndar óvíst hvort Ólafur Ragnar muni heimila núverandi stjórnvöldum nokkuð það krukk sem heft gæti völd forseta.

Með því að tiltaka sérstaklega stærsta loforð Framsóknarflokks, svonefnda skuldaleiðréttingu, sem forsendu umboðs til stjórnarmyndunar, bjó Ólafur sér einmitt til mælistiku og rökstuðning til að rjúfa þing - ef honum sýnist hann þurfa verja forsetaembættið eða eigin arfleifð.

Forsetahengjan er þarna.  Núverandi stjórnvöld og stuðningsmenn þeirra ættu að láta af flissinu og taka hana alvarlega, áður en það verður of seint.

Skömmu eftir hrun voru fjölmiðlar gagnrýndir kröftuglega, en þeir þóttu hafa tekið slælega á allri þeirri andstyggð sem tíðkast í pólitík og viðskiptum.  Ég man þáverandi ritstjóri DV baðst afsökunnar á þætti blaðsins og líklega hafa aðrir miðlar gert hið sama.

Um svipað leyti skrifaði ég blogg og stakk upp á að heiftúðugur almenningur liti í eigin barm - og spurði hvað borgararnir ætluðu svo að gera með „sannleikann“ sem heilbrigðir fjölmiðlar framtíðar myndu upplýsa um?  

Síðan eru liðin tæp fimm ár.  Fjölmiðlar, rithöfundar, fræðimenn og bloggarar hafa flett ofan af hverjum hroðanum á fætur öðrum, bæði í fortíð og nútíð.
Ef við leggjum svo skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis í púkkið, má fullyrða að ekki sé til sú þjóð í veröldinni sem telst betur upplýst um þann hrærigraut spillingar, græðgi, frændhygli og vankunnáttu sem skóp hrunið - svo ekki sé minnst á eftirleikinn.

Þegar ég horfi yfir sviðið í dag, sýnist mér óþægilega stór hópur fráhverfur upplýsingaöflun síðustu ára - og margir virðast reyndar á harðahlaupum undan óþægilegum staðreyndum.  Upplýsingar ná aðeins eyrum þessa fólks ef þær koma sér illa fyrir andstæðinga - meðan sjálfsögð gagnrýni á eigin klíku flokkast sem lygar, einelti eða tilhæfulausar árásir.  

Nú ætla ég ekki að láta eins og íslenskir fjölmiðlar séu alsaklausir - við sjáum t.d. að fyrir þessar kosningar vantar tilfinnanlega vandaðar úttektir á raunverulegri stöðu Íslands og hin ýmsu áhrif sem loforðaflaumur flokkanna getur haft.  Miðað við grafalvarlega stöðu, er furðulegt að þessu sé ekki komið meira í umræðuna.
Þó vissulega sé gott að orna sér við aðdáun þeirra útlendinga sem enn gleypa við upphafningu Íslands, eru það ekki þeir sem þurfa búa á Íslandi þegar bólurnar springa. 

Þá má nefna hrægammana - mál málanna.  Ekki hef ég rekist á vandaða greiningu á þeim hópum og hugsanleg tengsl inn í íslensk stjórnmál.  Fyrir þjóð sem er á hnjánum, í örvæntingafullri leit eftir fjármagni, hefði ég haldið slíkar upplýsingar grundvallaratriði í áhættugreiningu.  Þeir sem segja slíkt engu skipta því "hrægammarnir" séu ekkert að fjárfesta hvort sem er - hafa lítið lært um þær flækjur sem finnast í tengslanetum (sem þó hefur verið fjallað mikið um síðustu ár).

En burtséð frá hinum ýmsu málum sem fjölmiðlar hafa lítið snert á, munu þessar fyrstu kosningar eftir skýrslu Rannsóknarnefndar Alþingis sýna fram á sorglegt sinnuleysi íslensks almennings - og hið fullkomna prinsippleysi í úrvinnslu upplýsinga.

Kosningarnar munu jafnframt sýna fram á fyrirlitningu þessa "lýðræðissamfélags" á þjóðaratkvæðagreiðslum.  

Fyrir ekki svo löngu kaus þjóðin um nýja stjórnarskrá.  Niðurstaðan var ekki "rétt" að mati fjórflokksins (et al) - og henni því fargað.
Hér skiptir engu máli hvort menn séu sáttir við stjórnarskránna - hér skiptir máli hvernig farið var með niðurstöðu úr lýðræðislegri atkvæðagreiðslu.

Með stuðningi við fjórflokkinn samþykkja Íslendingar að þjóðaratkvæðagreiðslur þurfi þá aðeins að taka alvarlega, ef þingmenn sætta sig við niðurstöðuna.

Prinsippleysið er algert.

Svona þjóð á hvorki skilið upplýsingar né þjóðaratkvæðagreiðslur.

Taki þeir til sín sem þurfa.

Ég greiddi ekki atkvæði í nýafstöðnum kosningum - ég sat heima.

Þið - kæru þingmenn - eigið ekkert í mínu ógreidda atkvæði.  Ég tók ákvörðun um að mæta ekki á kjörstað og var fyllilega meðvitaður um ég gæti séð eftir þeirri ákvörðun.  Ég átta mig algerlega á að í ógreiddu atkvæði felst ekkert - nákvæmlega ekkert - annað en afsal á réttinum til að hafa bein áhrif á niðurstöðuna.

Vinsamlegast hættið því að líta á atkvæði mitt líkt og "fé án hirðis" sem bjarga þarf frá heimskum almúgamanni; hættið að ráðskast með það, túlka og teygja eftir því sem hentar siðblindum metnaði ykkar á þessum tímapunkti!

Ég var hirðirinn.  

Atkvæðið var mitt.  

Ég sólundaði því.  

Það er ekki til lengur.

Það er ekki hægt að "hlusta" á þetta atkvæði.

Það er dautt.

Hefði ég ætlað að senda ferlinu fingurinn, hefði ég að sjálfsögðu mætt á kjörstað og skilað auðu.  Því jafnvel blábjánar eins og ég, átta sig á að þannig sendir maður skilaboð gegn tilteknu ferli/málefni í þjóðaratkvæðagreiðslu.  

Að senda skilaboð með því að sitja heima, er eins og að klæða sig í "Fuck the System" bol, fara í þykka vetrarúlpu yfir, renna vandlega upp og rölta niður í bæ.  Fullkomlega marklaus gjörningur.

Með því að sitja heima, tók ég einmitt meðvitaða ákvörðun um að senda engin skilaboð - og hafa jafnframt engin bein áhrif á niðurstöðuna.  Því ég vissi (auðvitað) að þó "hlusta" megi á auð atkvæði, heyrist ekki neitt í þeim sem aldrei skila sér.

Ég bið ykkur jafnframt, kæru frekjudollur, að íhuga eitt!

Krafa ykkar um að "hlusta" verði á atkvæði þeirra sem sátu heima, þvingar óhjákvæmilega þá sem það gerðu til að tjá sig - og gefa þá upp hug sinn varðandi kosningarnar.  Því öðruvísi verður sannarlega ekki "hlustað" á það fólk.

Að setja fólk í þá aðstöðu, í "lýðræðisríki" hvar LEYNILEGUM kosningum er nýlokið - er fullkomlega fráleitt.  Niðurstaða náðist á kjörstöðum og hana eigið þið að virða.

En gott og vel.

Þið drullið yfir lýðræðið milli þess sem þið krefjist virðingar.  Fáir eiga jafn litla virðingu skilið.

En sem sagt - ég skal: 

a) viðurkenna ég hafði ekki döngun í mér til að fara á kjörstað

og 

b) gefa upp ég hefði kosið Já - Já - Nei - Já - Já - Já.

Verði ykkur að góðu; þið aumustu þingmenn sem Íslendingar hafa mátt þola.

Ég hef skrifað 18 sinnum um stjórnarskrármálið og hent afrakstrinum í hvert sinn.  Í ruslakörfunni liggja örstuttir reiðilestrar (með orðgífni sem aldrei ætti að sjást á opinberum vettvangi) innan um hátíðlegar langlokur sem engin kæmist gegnum ósofandi (og varla þá?).  Allt hafa þetta verið viðbrögð við umræðu sem fleygir manni milli flestra tóna tilfinningaskalans, en er sjaldnast hönd á festandi.  

Eftir stendur að bestu greiningar á Íslandi, sem ég hef séð, standa enn.  Annars vegar ítarleg grein Stefáns Jóns, hvar hann útskýrði hið íslenska ættbálkasamfélag - hins vegar örstutt álit Styrmirs Gunnarssonar, hvar hann sagði meðal annars: "Þetta er ógeðslegt þjóðfélag, þetta er allt ógeðslegt. Það eru engin prinsipp, það eru engar hugsjónir, það er ekki neitt.".  
Með þeim fyrirvara að ég hef ekki komið til Íslands síðan árið 2005, fullyrði ég að þessar greiningar eru réttari nú en fyrir hrun.  

Ættbálkaskiptingin virðist augljósari og sífellt fleiri prinsipp falla á vígvelli hagsmuna, framapots og andverðleika.

Enn má svo sjá á sviðinu allt þetta lata og tilætlunarsama almúgafólk sem þverneitar að setja sig inn í nokkurt mál - en þiggur þess í stað eina matskeið af "sönnum flokksanda" á dag, svo það viti hvernig það eigi að hugsa og hvaða skoðanir það á að hafa.  Þetta ósjálfstæða fólk má finna í öllum flokkum.  Sumir aðdáendur ákveðins flokks hafa meira að segja látið sannfæra sig um að íslenska alhrunið hafi í raun bara verið örlítill hiksti.  Þrír bankar sem kollsigldu sig, en annars allt í góðu lagi!

Fólki sem meðtekur slíkan sannleika er hollast að horfa í eigin barm við næstu áföll, því fjölmiðlum verður ekki endalaust kennt um dáðleysi kjósenda.

Í nýlegu viðtali við erlendan fjölmiðil, útskýrði Ólafur Ragnar ágætlega hverslags vanda Ísland stóð frammi fyrir í árslok 2008:

"Í kjölfar fjármálakreppunar, áttuðum við okkur á að þetta var ekki einungis efnahags- eða fjármálakreppa; þetta var einnig samfélagsleg, pólitísk og réttarfarsleg kreppa" segir Grímsson.  "Hefðbundin viðbrögð við efnahags- og fjármálakreppum myndu ekki duga til, ef þjóðinni ætti að auðnast að ná fyrri styrk og stöðu.  Við þurftum öðruvísi lýðræðislega nálgun".
(Ólafur Ragnar / Mashable.com 15.03 2012 - þýð. mín).

Kannski það sé til marks um aukna bjartsýni og vellíðan Íslendinga, en margir virðast hafa gleymt þessu tímabili og jafnvel misst áhuga á að lagfæra þá alvarlegu hnökra sem enn blasa við. Þetta ku vera þekkt vandamál innan heilbrigðisgeirans; fólk lætur af nauðsynlegri meðferð þegar því fer að líða betur.  

Svo fer allt til andskotans aftur (og lækninum kennt um).

Sumir hafa gripið þann frasa á lofti að alhrun Íslands hafi ekki verið núverandi stjórnarskrá að kenna.  Sem er í sumu rétt.  Rétt eins og gölluðu slökkvitæki verður ekki kennt um að eldur kvikni.  Þegar ég lít hinsvegar yfir sögu Íslands síðustu áratugi - ekki síst síðustu 15 árin eða svo - þykist ég fullviss um að tillögur stjórnlagaráðs (ekki síst hvað varðar upplýsingar/skráningu) hefðu getað dregið mjög úr því áfalli sem dundi yfir í árslok 2008.

Aðrir hafa bent á að tillögurnar séu óskýrar. Sem kann að vera rétt.  En margt af því sem ég les í þá veru minnir mig meira á pervertíska sótthreinsiþráhyggju en heilbrigða gagnrýni á tillögurnar.  Sumt af þessu er komið út í slíkar öfgar að mér er til efs að nokkur stjórnarskrá veraldar stæðist kröfurnar. 

Margt fleira mætti týna til - en er kannski óþarfi á síðustu metrunum.

Á morgun býðst Íslendingum að kjósa um sjálfar grunnreglur samfélagsins - það er varla ofsagt að um lýðræðisveislu sé að ræða.  Hvað sem mönnum kann að þykja um einstaka greinar, held ég flestir átti sig á að hugtakið "fúsk" er verulega ósanngjarnt þegar litið er yfir vinnu stjórnlagaráðs. 

En - svo fremi hver einstaklingur greiði atkvæði með það fyrir augum að bæta samfélagið, laus undan klafa allra ættbálka, skal ég sætta mig við hvaða niðurstöðu sem er.

Ef fólk mætir hins vegar með það að markmiði að greiða atkvæði með tillögum stjórnlagaráðs af því Sjálfstæðisflokkurinn er svo mikill skíthæll - eða gegn þeim af því að Samfylkingin er uppfull af hálfvitum - verður þessi lýðræðisveisla lítið annað en enn eitt eftirpartíið eftir "veisluna" sem náði hámarki fyrir hrun.  

Ættbálkahugsunin hefur þá (enn og aftur) sigrað heilbrigða skynsemi og samfélagið hálfu ógeðslegra á eftir.

Silvio Berlusconi lét einhverntíma hafa eftir sér að hann væri ekki aðeins besti leiðtoginn í sögu Ítalíu, heldur ofsóttasti einstaklingurinn í gjörvallri heimssögunni.

Ólíklegt er að Geir H. Haarde nái af honum fyrrnefnda titlinum, en miðað við orð og athafnir tárvotra stjórnmálamanna á Íslandi, á Geir ágæta möguleika á hinum síðarnefnda.  
Merkilega margir virðast líta svo á að aldrei hafi önnur eins hörmung riðið yfir Ísland og nú, þegar maður þarf að mæta í réttarsal og staðfesta sakleysi sitt.  Þetta er sérkennilegt, að mínu mati.  Engum dettur í hug að við Geir einan sé að sakast - en, gott fólk, hann var forsætisráðherra.

Á öðrum vængnum höfum við hrun fjármálakerfisins.  Því fylgdu langvarandi óþægindi - jafnvel hörmungar - fyrir fjárhag fjölskylda, einstaklinga og fyrirtækja, lýjandi barátta við erlend stjórnvöld, fullkomið vantraust í garð hverslags yfirvalda og samfélagsleg upplausn.  Svo afskaplega fátt sé nefnt.

Á hinum vængnum höfum við fyrrum (næst?)valdamesta mann landsins, sem mögulega gerðist sekur um alvarleg afglöp í aðdraganda hrunsins (ásamt öðrum, vissulega).  Þrátt fyrir þær hörmungar sem meint afglöp hafa hugsanlega valdið, horfir viðkomandi (í versta falli) fram á dóm sem er eilítið þyngri en Jón Jónsson fengi fyrir sæmilega svæsið hnupl. 

Stjórnmálamenn úr ýmsum flokkum hafa gerst málglaðir síðustu daga og leggja sig mjög fram um að sannfæra fólk um hve ósanngjarnt það sé að valdsmaður komi nærri dómssal í kjölfar áðurnefndra áfalla. Rökstuðningurinn er oft dásamlegur.  

Þannig hlýtur að vekja athygli að dómsmálaráðherra virðist gera persónulegu mati hærra undir höfði en Landsdómi.  Þetta sést m.a. á eftirfarandi klausu úr nýlegum bloggpistli, hvar Ögmundur færir rök fyrir því hvers vegna hann vill fella niður mál gegn Geir H. Haarde.

"Mest af því sem hér hefur verið vísað til [í aðdraganda hruns] var án efa gert í pólitískri blindu en ekki af illum ásetningi og segir mér hugur að jafnvel vanrækslan í eftirliti hafi oftar en ekki byggst á óskhyggju, voninni um að allt færi á besta veg, jafnvel eftir að grunsemdir vöknuðu um að pottur væri brotinn. Hið glæpsamlega sem að stjórnvöldum snýr varðar að mínu mati fyrst og fremst einkavæðingu bankanna og verðmætra almannaeigna..."
(ogmundur.is - 17.01 2012)

Ögmundur Jónasson, dómsmálaráðherra, hyggst sem sagt stuðla að því að máli gegn Geir verði vísað frá - því Ögmundi finnst að afglöp sem áttu sér stað í aðdraganda hrunsins beri keim af "pólitísk[ri] blindu en ekki af illum ásetningi".  Þess utan upplýsir hann að helstu meinsemdir eftirlits hafi stafað af "óskhyggju og voninni um að allt færi á besta veg".  

Þeir sem sinna áttu eftirliti voru sem sagt bara krúttlega bjartsýnir!

Sama Ögmundi finnst hinsvegar einkavæðing bankanna hafi verið glæpsamleg - og myndi því líklega styðja hverslags ákærur í slíkum málaferlum.  

Það myndi ég líka gera.

En óneitanlega hugsar maður sitt þegar sjálfur dómsmálaráðherra fellir slíka dóma - og upplýsir að hann hyggist beita sér gegn því dómstólar fái að fjalla um afglöp Geirs, því honum finnst þau ekki saknæm.  Væri ómaklegt af mér að segja "Dómstól Ögmundar" aðeins örfá hænuskref frá því sem kallast "dómstóll götunnar" - þ.e. þeirri hneigð að treysta fremur eigin niðurstöðu en dómstólum og grípa jafnvel til aðgerða sem fullnægja téðri tilfinningu?

Þess utan:

Ef það eru rök með frávísun að málið sé "pólitískt", má allt eins koma hreint fram og setja lög um ævilanga friðhelgi stjórnmálamanna.  Öll mál verða pólitísk um leið og þingmenn grípa skítinn til að henda hver í annan - og það gera þeir gjarnan meðvitað, einmitt til að blinda hina bláeygu.
En fyrir stóran hóp landsmanna, fyrir fólk sem gæti ekki verið meira sama um þær flokksómyndir sem á alþingi sitja, snýst málið fyrst og síðast um að ná fram svörum, sannleika og réttlæti - og jú, tryggja jafnframt að ráðherrar framtíðar hafi hugfast að starf þeirra snertir líf fólks - og það geti haft afleiðingar ef alvarleg mistök eiga sér stað.  Hvort sem um ásetning var að ræða eður ei.

Og, já.  Hættið að barma ykkur yfir að alþingi hafi ekki sent alla fyrir Landsdóm.  Það voru vissulega mikil vonbrigði - en úr því sem komið er leggst á ykkur, almenning, að refsa fyrir ræfildóm ákveðinna flokka og þingmanna - og það gerist vonandi í næstu kosningum.  
Að sá ræfildómur réttlæti frávísun á máli Geirs H. Haarde er fráleitt.  Málið er fyrir dómi og skal klárast þar.

Að sjálfsögðu.